blog.argiriou.org

Γράφει ο ΣΤΕΛΙΟΣ ΠΑΠΑΒΕΝΤΣΗΣ, MRCPCH DCH IBCLC παιδίατρος - συγγραφέας - σύμβουλος γαλουχίας, papave1@hotmail.com www.pediatros-thes.gr
Πρέπει η μητέρα που χρειάζεται αντιβίωση για να αντιμετωπίσει μια λοίμωξη ή κάποια νόσο να εγκαταλείψει το θηλασμό; Φυσικά και όχι. Μόνο που θα πρέπει να ζητήσει από το γιατρό της να ακολουθήσει τους εξής κανόνες:

1 Να αποφύγει τη χορήγηση του φαρμάκου στη μητέρα αν δεν είναι τελείως απαραίτητο. Μωρά έχουν αποθηλάσει γιατί η μητέρα τους έλαβε αντιβίωση για μια απλή ίωση ή συνάχι. Το φαινόμενο της πολυφαρμακίας και της υπερ-συνταγογράφησης είναι σε όλους γνωστό. Δεν πρέπει να παίρνουμε φάρμακα ελαφρά τη καρδία, αλλά μόνο με ιατρική ένδειξη. Από την άλλη μεριά είναι απαράδεκτο να αρνούμαστε αποτελεσματική θεραπεία σε μητέρα που νοσεί, μόνο και μόνο επειδή θηλάζει. Η λεχώνα που πονάει δικαιούται άμεση παρηγοριά, όπως και κάθε ασθενής, και δεν μπορούμε να ενοχοποιούμε το θηλασμό για τις δικές μας ανεπάρκειες. Οι μητέρες δεν πρέπει να αμελούν την υγεία τους «επειδή θηλάζουν».

2 Να της δώσει το συγκριτικά πιο ασφαλές για τη γαλουχία φάρμακο. Να επιλέξει δηλαδή τη φαρμακευτική ουσία που έχει ιδιότητες τέτοιες -υδροφιλία, μεγάλη σύνδεση με τις πρωτεΐνες του πλάσματος, βάση, μεγάλο μοριακό βάρος- ώστε να φτάνει σε μικρή ποσότητα στο μητρικό γάλα. Σχεδόν πάντα και για κάθε ιατρική ένδειξη υπάρχουν ασφαλείς εναλλακτικές επιλογές, αρκεί ο γιατρός μας να τις σκεφτεί και να έχει στο νου του τη διατήρηση της γαλουχίας.

3 Να της γράψει τη μικρότερη δυνατή θεραπευτική δόση. Τα περισσότερα φάρμακα έχουν ένα θεραπευτικό εύρος, δηλαδή είναι αποτελεσματικά από μικρή έως μεγαλύτερη δόση. Οσο μεγαλύτερη η δόση τόσο πιο κοντά φτάνουμε στο τοξικό εύρος, δηλαδή είναι πιο πιθανό να εκδηλωθούν παρενέργειες.

4 Να επιλέξει φάρμακο που δίνεται συχνά, πολλές φορές την ημέρα, δηλαδή με μικρότερο χρόνο ημίσειας ζωής Τ1/2. Να αποφύγει τα φάρμακα με μακράς διάρκειας δράση (μία φορά την ημέρα). Για παράδειγμα, να επιλέξει μια αντιβίωση που δίνεται τρεις φορές την ημέρα και όχι μόνο μία. Φάρμακα με μεγάλο χρόνο ημίσειας ζωής τείνουν να αθροίζονται στο αίμα του ασθενούς και να προκαλούν τοξικότητα.

5 Να μην επιλέξει σκεύασμα με συνδυασμούς πολλών ουσιών. Αν χρειάζεται πολλά φάρμακα ταυτόχρονα, να της τα δώσει σε ξεχωριστά σκευάσματα, με συγκεκριμένη δοσολογία και διάρκεια για το καθένα.

6 Να επιλέξει αν γίνεται φάρμακα που δίνονται στη θηλάζουσα μητέρα τοπικά -σε εισπνοές, στο δέρμα- και όχι από το στόμα. Οσα δίνονται τοπικά δεν φτάνουν στο μητρικό γάλα και οι λεχώνες δεν πρέπει να τα φοβούνται. Μια κρέμα για μυκητίαση, μια κορτιζονούχος αλοιφή για δερματίτιδα, ένα εισπνεόμενο για άσθμα είναι απίθανο να περάσουν στο παιδί μέσα από το μητρικό γάλα.

7 Να επιλέξει κατά το δυνατόν παλιά και μελετημένα φάρμακα, για τα οποία υπάρχει εμπειρία χρόνων και τα οποία έχουν δοθεί σε πολλές θηλάζουσες μητέρες. Αντίθετα, να μη δώσει βιαστικά φάρμακα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα -συχνά με το αζημίωτο, λόγω προώθησης από την εταιρεία-, για τα οποία δεν υπάρχει επαρκής εμπειρία και μπορεί στο μέλλον να ανακαλυφθούν παρενέργειες.

8Να δώσει στη μητέρα φάρμακα που μπορούν να δίνονται και ως θεραπεία σε παιδιά. Για παράδειγμα, το αναλγητικό παρακεταμόλη έχει μελετηθεί σε βρέφη και δίνεται με ασφάλεια όταν πονούν, επομένως μπορεί να δοθεί άφοβα και στη μητέρα που θηλάζει. Πολλές αντιβιώσεις δίνονται σε μωρά, εφόσον υπάρχει ένδειξη.

9 Να λαμβάνει πάντα υπόψη του την ηλικία του μωρού. Ενα πρόωρο μπορεί να επηρεαστεί από φάρμακα πολύ περισσότερο από ένα βρέφος δέκα μηνών. Ενα νήπιο 18 μηνών που τρώει κανονικό φαγητό και θηλάζει το βράδυ είναι απίθανο να επηρεαστεί από οποιοδήποτε φάρμακο λόγω της μικρής ποσότητας σε μητρικό γάλα που λαμβάνει, αντίθετα με το μωρό δύο μηνών που καταναλώνει σε μητρικό γάλα ανά τέσσερις ημέρες ποσότητα ίση με το βάρος του.

10 Να της δίνει οδηγία να παίρνει το φάρμακο αμέσως αφότου θηλάσει. Οι περισσότερες φαρμακευτικές ουσίες φτάνουν σε μια μέγιστη τιμή στο αίμα μας μία με δύο ώρες μετά τη λήψη τους. Αν η μητέρα θηλάσει, πιει το χάπι και θηλάσει ξανά έπειτα από δύο ή τέσσερις ώρες, το κακό θα είναι μικρό.

11 Με την ίδια όπως παραπάνω λογική να τη συμβουλεύει να λαμβάνει το φάρμακο μετά τον τελευταίο βραδινό θηλασμό και πριν από το μακρύτερο ύπνο του μωρού της.

12Να την παροτρύνει να μην αγοράζει φάρμακα από μόνη της από το φαρμακείο, χωρίς ιατρική συνταγή. Επιπλέον να μην παίρνει από μόνη της φυτικά, εναλλακτικά προϊόντα και βιταμίνες, χωρίς να ρωτήσει κάποιον ειδικό. Οτιδήποτε πωλείται από ένα φαρμακείο, όσο «αθώο» κι αν είναι, αποτελεί φαρμακευτική ουσία με πιθανότητα για αλλεργίες, γαστρεντερικές παρενέργειες ή απλά αλλαγή στη γεύση του μητρικού γάλακτος.

13 Να μη βασίζει τις γνώσεις του για το θέμα των φαρμάκων στη γαλουχία στα φυλλάδια οδηγιών των φαρμακευτικών εταιρειών και σε πηγές που δεν είναι σύγχρονα ενημερωμένες για το θέμα. Για ό,τι δεν γνωρίζει, να συμβουλεύεται ειδικό γαλουχίας, όπως κάνει σε οποιονδήποτε άλλο τομέα δεν είναι της εξειδίκευσής του.

Διεθνή όρια στα επίπεδα μελαμίνης στα τρόφιμα
Η ανώτατη ποσότητα μελαμίνης που επιτρέπεται σε παρασκεύασματα σε σκόνη για βρέφη είναι 1 mg/kg, ενώ η ποσότητα της χημικής ουσίας η οποία επιτρέπεται σε άλλα τρόφιμα και σε ζωοτροφές είναι 2,5 mg/kg, σύμφωνα με τις νέες αποφάσεις της Επιτροπής του Κώδικα Τροφίμων των Ηνωμένων Εθνών.
Η μελαμίνη είναι μια χημική ουσία που χρησιμοποιείται σε ποικίλες βιομηχανικές εφαρμογές - πλαστικά που χρησιμοποιούνται σε διάφορα κουζινικά και μαγειρικά σκεύη, καθώς επίσης το επίχρισμα της εσωτερικής επιφάνειας των κονσερβών. Ίχνη της ουσίας, που αναπόφευκτα περνούν στα τρόφιμα από την επαφή, δεν προκαλούν προβλήματα υγείας, ωστόσο η ουσία είναι τοξική σε υψηλά επίπεδα.

«Ο καθορισμός των ανώτατων ορίων θα βοηθήσει τις κυβερνήσεις να κάνουν διάκριση μεταξύ των χαμηλών επιπέδων μελαμίνης, που δύσκολα μπορούμε να αποφύγουμε και δεν προκαλούν προβλήματα υγείας, και της σκόπιμης νοθείας - προστατεύοντας έτσι τη δημόσια υγεία χωρίς να βάζει περιττά εμπόδια στο διεθνές εμπόριο», δήλωσε ο Martijn Weijtens, πρόεδρος της Επιτροπής του Κώδικα για τις προσμείξεις στα τρόφιμα. Αν και δεν είναι νομικά δεσμευτικά, τα νέα επίπεδα δίνουν τη δυνατότητα στις χώρες να αρνούνται να επιτρέψουν την εισαγωγή προϊόντων με υπερβολικά υψηλά επίπεδα μελαμίνης.

Ανώτατα όρια για αφλατοξίνες σε καρύδια
Ανώτατα όρια των 10 μg/kg ορίστηκαν για τις αφλατοξίνες σε καρύδια Βραζιλίας (χωρίς κέλυφος, έτοιμα για κατανάλωση) και 15 μg/kg για καρύδια Βραζιλίας με το κέλυφος (που προορίζονται για περαιτέρω επεξεργασία), ενώ η Επιτροπή εξέδωσε επίσης έναν κώδικα πρακτικής για την πρόληψη αυτής της μόλυνσης.
Οι αφλατοξίνες είναι καρκινογόνες τοξίνες από μύκητες, που μπορεί να μολύνουν το καλαμπόκι, τα φυστίκια και άλλες καλλιέργειες τροφίμων, όπως τα καρύδια, κάτω από ορισμένες συνθήκες.

08/07/2010
Δ. ΣΑΓΓΑΝΑ: (ΑΥΓΗ)
Η Μαρία, η Φιλιώ, η Νέλλυ και άλλες νεαρές φίλες μας, έγιναν ή πρόκειται να γίνουν σύντομα μητέρες. Το “Εντός Φύλου” έγινε κοινωνός της χαράς και του ευτυχούς γεγονότος τους. Ωστόσο, προέκυψε ένα θέμα που τις βασάνισε ηθικά, υπαρξιακά, και που φαίνεται ότι προβληματίζει όλο και περισσότερους μελλοντικούς νέους γονείς, καθώς πληροφορούνται ότι βιολογικό υλικό που προέρχεται από τον τοκετό και που έως σήμερα δεν είχε κάποια χρησιμότητα, χάρης στην πρόοδο της τεχνολογίας ίσως να είναι εν δυνάμει χρήσιμο. Μιλάμε για τη φύλαξη του ομφαλοπλακουντιακού αίματος του παιδιού τους, σε περίπτωση που αυτό αρρωστήσει από σοβαρή ασθένεια π.χ. λευχαιμία.
Έχει νόημα, από επιστημονικής πλευράς, να φυλαχθούν τα στελεχιαία κύτταρα ή αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα (αυτός είναι ο επιστημονικός όρος) του ομφαλοπλακουντιακού αίματος του βρέφους που πρόκειται να γεννήσουν;
Για ποιο λόγο, και μάλιστα σε μια από τις πιο ευαίσθητες και συναισθηματικά φορτισμένες στιγμές στη ζωή των γυναικών και κατʼ επέκταση του ζεύγους, που επιθυμούν να κάνουν ό,τι καλύτερο για το παιδί που περιμένουν, να διχάζονται οι γονείς ανάμεσα στο να δωρίσουν το ομφάλιο αίμα του νεογνού σε δημόσια τράπεζα ή να το φυλάξουν σε ιδιωτική για το παιδί τους και φυσικά να πληρώσουν;
Πώς η νέα αυτή δυνατότητα γίνεται προϊόν εμπορικής εκμετάλλευσης με αμφίβολη μελλοντική χρησιμότητα για τους δότες;
Ας δούμε τι σημαίνουν όλα αυτά με αφορμή τις φίλες μας.
Το ομφαλοπλακουντιακό αίμα περιέχει στελεχιαία κύτταρα ή αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα (γνωστά στο ευρύ κοινό ως «βλαστοκύτταρα») και είναι η λύση για την ίαση ασθενειών όπως η λευχαιμία, η απλαστική αναιμία και η μεσογειακή αναιμία.
Τα τελευταία χρόνια, μια νέα επιχειρηματική δραστηριότητα αναπτύσσεται ραγδαία στην Ελλάδα στο όνομα του κέρδους. Πρόκειται για τις ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων. Η χώρα μας διαθέτει ήδη το 20% των ιδιωτικών τραπεζών που λειτουργούν παγκοσμίως! Σε συνεργασία με τα ιδιωτικά μαιευτήρια, οι τράπεζες αυτές προωθούν στους εξαιρετικά ευάλωτους γονείς την ιδέα να διαφυλάξουν τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα συλλέγοντας αίμα από τον ομφάλιο λώρο κατά τον τοκετό, με σκοπό να αντιμετωπισθούν τυχόν προβλήματα υγείας των παιδιών τους. Αυτό είναι μύθος. Το κόστος, μάλιστα, για τη διαδικασία λήψης, επεξεργασίας και φύλαξης των βλαστοκυττάρων ανέρχεται σε περισσότερα από 2.000 ευρώ για τους γονείς. Τα μισά περίπου αποτελούν αμοιβές μεσαζόντων.
Στην πραγματικότητα, οι γονείς δεν γνωρίζουν ότι τα βλαστοκύτταρα αυτά, ιατρικώς, αποκλείεται να χρησιμοποιηθούν στο παιδί τους, ότι σε ποσοστό έως 70% το αίμα που συλλέγεται μπορεί νʼ απορριφθεί και ότι, στην πράξη, η προσφυγή σε ιδιωτικές τράπεζες μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες να βρεθούν κατάλληλα βλαστοκύτταρα από άλλα παιδιά, αν κάποτε χρειαστούν για το δικό τους παιδί.

Ποια είναι η αλήθεια;
Η αλήθεια είναι ότι, από ιατρική άποψη, αποκλείεται εντελώς η χρήση αυτών των κυττάρων για τα παιδιά στα οποία ανήκουν, σε κάθε περίπτωση κακοήθους αιματολογικής νόσου. Π.χ. λευχαιμία. Η αυτόλογη, όπως λέγεται, μεταμόσχευση είναι άχρηστη, επειδή τα κύτταρα που έχουν φυλαχθεί θα εξελιχθούν αργότερα σε λευχαιμικά. Επομένως, το άρρωστο παιδί δεν θα ωφεληθεί ποτέ από τα δικά του κύτταρα που φυλάσσονται κατεψυγμένα. Θα χρειαστεί, προκειμένου να θεραπευτεί, κύτταρα από άλλο δότη/τρια, οπότε μιλάμε για την αλλογενή ιστοσυμβατή μεταμόσχευση. Πώς και πού θα βρεθούν αυτά;
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να βρεθούν συμβατά κύτταρα. Οι ιδιωτικές τράπεζες, όμως, δεν ασχολούνται με την ιστοσυμβατότητα των κυττάρων που φυλάσσουν. Με τον τρόπο αυτό δεν συμμετέχουν στην παγκόσμια δεξαμενή μοσχευμάτων και έτσι μειώνουν τις πιθανότητες εύρεσης του κατάλληλου μοσχεύματος για το σύνολο του πληθυσμού! Καμία ιδιωτική τράπεζα δεν συμμετέχει στο Διεθνές Δίκτυο αναζήτησης αυτών των μοσχευμάτων (www.netcord.org), γιατί δεν έχουν αντιγόνα ιστοσυμβατότητας κι έτσι δεν έχει νόημα η συμμετοχή τους.
Τελικά, αυτό που κάνουν στην πράξη οι ιδιωτικές τράπεζες είναι να βλάπτουν σοβαρά τη δημόσια υγεία και να κερδοσκοπούν ασύδοτες. Διότι, καθώς αποσύρουν τα κύτταρα που συλλέγουν από την παγκόσμια δεξαμενή μοσχευμάτων, δυσχεραίνουν το έργο της ανεύρεσης. Έτσι, λοιπόν, οι ιδιωτικές τράπεζες παραπληροφορούν τους γονείς στο όνομα του κέρδους τους.
Από ηθικής απόψεως, η λογική των ιδιωτικών τραπεζών εισάγει τους νόμους της αγοράς στον χώρο των μοναδικών βιολογικών προϊόντων, καταργώντας την αλληλεγγύη, όπως ισχύει στην αιμοδοσία ή τις μεταμοσχεύσεις οργάνων. Κανείς δεν δίνει αίμα με στόχο να φυλαχθεί για τον εαυτό του. Καλύπτει ανάγκες άλλων, οι οποίοι θα καλύψουν τις δικές του αν χρειαστεί.
Στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ολλανδία είναι απαγορευμένη η λειτουργία ιδιωτικών τραπεζών (τα βλαστοκύτταρα θεωρούνται εθνικός πόρος), ενώ αυστηρή σχετική ρύθμιση εισάγεται στην ισπανική νομοθεσία. Στην Ελλάδα όλα γίνονται προς το παρόν χωρίς νομοθετικό πλαίσιο, πράγμα το οποίο είναι εξαιρετικά επικίνδυνο.

Υπάρχουν δημόσιες τράπεζες στην Ελλάδα;

Υπάρχουν δύο, η Τράπεζα Βλαστοκυττάρων της Ακαδημίας Αθηνών και η Δημόσια Τράπεζα Ομφαλικών Μοσχευμάτων (ή Βλαστοκυττάρων), η οποία λειτουργεί στο Νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» της Θεσσαλονίκης. Και φυσικά συμμετέχουν στο Διεθνές Δίκτυο.
Σημείωση: Η Ελλάδα είναι ουραγός σε δότες αίματος, μυελού οστών και ομφάλιου αίματος, ενώ είμαστε πρωταθλητές στη φύλαξη ομφάλιου αίματος σε ιδιωτικές τράπεζες.
Στη χώρα μας λειτουργούν 21 ιδιωτικές τράπεζες ομφάλιου αίματος με άγνωστο αριθμό αποθηκευμένων μονάδων, που είναι απίθανο να χρησιμεύσουν τόσο για αυτόλογη όσο και για αλλογενή μεταμόσχευση. Υπό την έννοια αυτή, η λειτουργία τους μοιάζει, μάλλον, με αυτήν της τραπεζικής «θυρίδας», καθώς διατηρούν βιολογικό υλικό ως παρακαταθήκη, χωρίς να το διακινούν.

Επιπλέον, οι ιδιωτικές αυτές τράπεζες λειτουργούν με ελλιπέστατο έως ανύπαρκτο νομοθετικό πλαίσιο και με όρους περιορισμένης αξιοπιστίας και φερεγγυότητας. Για τον λόγο αυτό, η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία τον Ιούλιο του 2008 αποφάσισε να μη χρησιμοποιεί μοσχεύματα από ιδιωτικές τράπεζες.
Κάθε χρόνο, κατά μέσο όρο, εισάγονται στην Ελλάδα 27 μοσχεύματα από το εξωτερικό, με κόστος μεταμόσχευσης -ανά μόσχευμα- για τα ταμεία 15.000-20.000 ευρώ, επειδή οι δύο Κρατικές Τράπεζες Ομφαλικών Μοσχευμάτων που λειτουργούν αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα δεν μπορούν να καλύψουν τις υπάρχουσες ανάγκες λόγω ελλιπούς υποστήριξης. Εάν οι δύο τράπεζες λειτουργούσαν επαρκώς, το κόστος ανά μονάδα θα ήταν 6.920 ευρώ και θα υπήρχε η δυνατότητα σε πολύ λίγα χρόνια να είναι σε θέση να εξασφαλίζουν μοσχεύματα για το 95% των ασθενών στην Ελλάδα.
Πρόσφατα, ο Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Τ. Κουράκης κατέθεσε επίκαιρη ερώτηση προς την υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης για το θέμα αυτό και ζητεί την αναστολή της λειτουργίας των ιδιωτικών τραπεζών ομφαλικών μοσχευμάτων, οι οποίες δεν διαθέτουν άδεια λειτουργίας, ενώ συλλέγουν πολύτιμο βιολογικό υλικό χωρίς κανέναν έλεγχο και επόπτευση, καθώς και την ενίσχυση των δημόσιων τραπεζών με θεσμικά και οικονομικά μέτρα με στόχο αυτές να εξασφαλίσουν μοσχεύματα για την συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων/ίδων που τα χρειάζεται, με παράλληλο όφελος για τα ασφαλιστικά ταμεία και την εθνική οικονομία.

*Η Δέσποινα Σαγγανά είναι Πολιτικός Επιστήμων με Μεταπτυχιακό σε θέματα Υγείας

http://www.enet.gr/?i=news.el.ellada&id=177087

Tης Μαριαννας Τζιαντζη

Το ντοκιμαντέρ «Πολύτιμο κύτταρο» του Εξάντα (ΝΕΤ) είχε θέμα τα βλαστοκύτταρα, ένα «πανίσχυρο όπλο» για τη θεραπεία ασθενειών, αλλά μια «επικερδής βιομηχανία δισεκατομμυρίων δολαρίων». Στην Ελλάδα η βιομηχανία αυτή ανθεί, αφού έχουμε τις περισσότερες ιδιωτικές τράπεζες φύλαξης βλαστοκυττάρων στην Ευρώπη αναλογικά με τον πληθυσμό μας (περίπου 20), που όμως λειτουργούν «εν κενώ χωρίς καθορισμένο νομικό πλαίσιο».

Το ντοκιμαντέρ εξηγεί με απλά λόγια τι είναι τα βλαστοκύτταρα, οι ιδιότητές τους, οι τρόποι φύλαξης και η μεταμόσχευσή τους. Τα βλαστοκύτταρα, όπως μαθαίνουμε, βρίσκονται στον πλακούντα και στον ομφάλιο λώρο και σήμερα είναι δυνατή (και ανώδυνη) η λήψη μιας ποσότητας τέτοιου αίματος αμέσως μετά τη γέννηση: ένα στιγμιαίο αλλά πολύτιμο δώρο της Φύσης. Οι γονείς έχουν δύο επιλογές: είτε να φυλάξουν το ομφάλιο αίμα του νεογνού σε μια ιδιωτική τράπεζα (με κόστος 1.500 - 2.500 ευρώ) είτε να το δωρίσουν σε μια δημόσια τράπεζα που συνδέεται με την Παγκόσμια Δεξαμενή Δοτών. Στην πρώτη περίπτωση, υπάρχει μια ισχνή πιθανότητα για θεραπεία του παιδιού ή των αδελφών του από κάποιες μελλοντικές ασθένειες, ενώ στη δεύτερη είναι πολύ ισχυρή η πιθανότητα να σωθεί η ζωή ενός πάσχοντος συνανθρώπου μας.

Η δημοσιογραφική έρευνα είναι εξαντλητική: δηλώσεις και συνεντεύξεις επιφανών Ελλήνων και ξένων επιστημόνων, καθώς και εκπροσώπων ελληνικών εταιρειών φύλαξης και αφηγήσεις γονέων με παιδιά που θεραπεύθηκαν χάρη στη μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων. Εντυπωσιακά είναι τα βίντεο με διαφημίσεις ιδιωτικών τραπεζών φύλαξης, όμως, αρκετές από τις πληθωριστικές υποσχέσεις τους αναιρούνται από τους επιστήμονες που μιλούν στην εκπομπή.

Δύο τύποι φύλαξης, λοιπόν, ενός μέρους του ανθρώπινου σώματος του οποίου «απαγορεύεται η χρήση για εμπορικούς λόγους», σύμφωνα με τη σύμβαση του Οβιέδο που από το 1996 είναι νόμος του ελληνικού κράτους. Φύλαξη ιδιωτική για οικογενειακή χρήση και δωρεάν δημόσια φύλαξη για εθνική αλλά και πλανητική χρήση, ώστε να σώζονται «και» άλλες ζωές. «Ούτε το ένα ούτε το άλλο είναι κακό», λέει ο εκπρόσωπος μιας ελληνικής ιδιωτικής εταιρείας φύλαξης. «Δεν υπάρχει καλό και κακό, υπάρχει μια επιλογή του κόσμου». Αυτή η δυνατότητα επιλογής, σύμφωνα με έναν άλλο εκπρόσωπο, «είναι ένα από τα βασικά συστατικά του ευρωπαϊκού ιδεώδους». Προφανώς από το ιδεώδες αυτό εξαιρείται η κοιτίδα του Διαφωτισμού, η Γαλλία, όπου απαγορεύεται η ιδιωτική φύλαξη του ομφάλιου αίματος.

Κι όμως, υπάρχει καλό και κακό, μόνο που αυτό δεν συνδέεται με την ατομική επιλογή των γονέων, αλλά με την εμπορευματοποίηση αυτής της στιγμιαίας γενναιόδωρης προσφοράς της Φύσης. Αυτό το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ μάς θύμισε το «Πωλείται ζωή», επίσης του Εξάντα, που είχε θέμα την ιδιωτικοποίηση του νερού στη Χιλή. Εδώ δεν πωλείται ζωή, αλλά υπόσχεση ζωής, πωλούνται ελπίδες θεραπείας και όνειρα που δεν έχουν πάντοτε αντίκρισμα.

(ΒΗΜΑ)

Με πρόστιμα συνολικού ύψους 435.000 ευρώ τιμωρήθηκαν τα ιδιωτικά μαιευτήρια Ιασώ, Μητέρα και Λητώ, με απόφαση του γενικού γραμματέα Καταναλωτή κ. Δ.Σπυράκου επειδή χρέωναναδιαφανώς και καταχρηστικάστις μητέρες που γεννούσαν σε αυτά τη συλλογή του ομφαλοπλακουντιακού αίματος (των βλαστοκυττάρων) από 225 ως 350 ευρώ. Οπως επισημαίνει ο κ. Σπυράκος, τα μαιευτήρια επέβαλαν τη χρέωση ακόμη κι όταν οι γονείς δώριζαν τα βλαστοκύτταρα σε δημόσιες τράπεζες για να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον από οποιονδήποτε τα έχει ανάγκη. Τα μαιευτήρια παραβίαζαν τη σχετική νομοθεσία που ενθαρρύνει τις δωρεές ιστών και κυττάρων και απαγορεύει την είσπραξη αμοιβής για αυτές. Επιβλήθηκε πρόστιμο 180.000 ευρώ για το Ιασώ, 165.000 ευρώ για το Μητέρα και 90.000 ευρώ για το Λητώ.

Παραπλανούνται οι γονείς από υποσχέσεις ότι θα σώσουν τα παιδιά τους (ΝΕΑ)

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΜΑΡΘΑ ΚΑΪΤΑΝΙΔΗ ΕΥΗ ΣΑΛΤΟΥ

Το τηλέφωνο χτυπάει και η υπεύθυνη της ιδιωτικής τράπεζας φύλαξης βλαστοκυττάρων απαντά. Δημοσιογράφοιτων «ΝΕΩΝ» υποδυόμενοι τους μελλοντικούς γονείς που επιθυμούν να αποθηκεύσουντα βλαστικά κύτταρα του μωρού τους για να εξασφαλίσουν την υγεία του, ακούνε την υπάλληλο στην άλλη γραμμή να απαντά με σταθερή φωνή πως τα βλαστοκύτταρα είναι η λύση στη λευχαιμία, αλλά και σε 70 ακόμη ασθένειες. Οι αιματολόγοι ωστόσο κάνουν λόγο για εμπόριο ελπίδων: «Τα βλαστοκύτταραείναι ακατάλληλα για τη λευχαιμία».

Νέες… τάσεις, όπως η φύλαξη μεσεγχυματικών κυττάρων (απομονώνονται από τον ιστό του ομφάλιου λώρου του νεογέννητου) και η συλλογή βλαστοκυττάρων από τα πρώτα δόντια του μωρού (νεογιλά) θέτουν επιπλέον διλήμματα στους νέους γονείς.

Το σημαντικότερο ωστόσο, σύμφωνα με τους αιματολόγους, είναι ότι οι γονείς παραπλανούνται όταν πείθονται να φυλάξουν τα βλαστοκύτταρα του νεογέννητου μωρού τους - με κόστος περίπου 2.000 ευρώ-, με το επιχείρημα πως θα έχουν ένα μόσχευμα στην περίπτωση που το παιδί νοσήσει στο μέλλον από λευχαιμία ή άλλη σοβαρή ασθένεια. «ΤΑ ΝΕΑ» επικοινώνησαν με τρεις ιδιωτικές εταιρείες αποθήκευσης βλαστικών κυττάρων εκφράζοντας τις απορίες μελλοντικών γονέων. Αυτό που διαπίστωσαν είναι πως οι απαντήσεις είναι συχνά αντιφατικές σε ό,τι αφορά την εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα των βλατοστοκυττάρων, προκαλώντας σύγχυση στους ενδιαφερομένους. Στην πρώτη εταιρεία, η υπεύθυνη, πρόθυμη να απαντήσει σε κάθε ερώτηση και απορία της μέλλουσας μητέρας, στην ερώτηση «σε ποιες ασθένειες μπορεί να γίνει χρήση των βλαστοκυττάρων» απάντησε πως εκτός από τα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα και τις διαταραχές στο ανοσοποιητικό, τα βλαστικά κύτταρα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ακόμη και για τη λευχαιμία.

Στη δεύτερη εταιρεία, ο υπεύθυνος ήταν κατηγορηματικός: Λευχαιμία; «Τα βλαστοκύτταρα του παιδιού σας μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην περίπτωση της λευχαιμίας, όχι όμως στην περίπτωση που νοσεί το ίδιο το παιδί. Δεν συνιστάται αυτή η χρήση. Αντίθετα, χρησιμοποιούνται κυρίως όταν τα χρειαστεί κάποιο άλλο μέλος της οικογένειας».

Η τρίτη εταιρεία έκανε λόγο για δεκάδες μεταμοσχεύσεις με βλαστοκύτταρα παγκοσμίως, ενώ επεσήμανε πως τα δείγματα των βλαστικών κυττάρων είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν για περισσότερες από 70 ασθένειες, μεταξύ των οποίων η λευχαιμία, ο λύκος, αλλά και ασθένειες του ανοσοποιητικού συστήματος!

«Είναι κλινικά τεκμηριωμένο πως στη συχνότερη “παιδική” λευχαιμία (οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία), η αυτόλογη μεταμόσχευση- δηλαδή η χορήγηση μοσχεύματος από τον ίδιο άνθρωπο από τον οποίο προέρχεται- έχει τα ίδια αποτελέσματα με αυτά της συμβατής χημειοθεραπείας. Μάλιστα, το 75%-80% των μικρών ασθενών που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία γίνεται καλά», λέει στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής της Αιματολογικής Κλινικής και Μεταμοσχεύσεων Μυελού των Οστών στο «Παπανικολάου» Θεσσαλονίκης και μέλος του Δ. Σ. του Εθνικού Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) κ. Αχιλλέας Αναγνωστόπουλος.

Πόρισμα. Είναι ενδεικτικό πως η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία καταλήγει σε πόρισμά της πως «το ομφαλικό μόσχευμα του ασθενούς δεν είναι κατάλληλο για μεταμόσχευση προς τον ίδιο, επειδή είτε πάσχει σίγουρα και το ίδιο (σε κληρονομικές παθήσεις όπως είναι η μεσογειακή αναιμία) είτε πάσχει δυνητικά (σε περιπτώσεις εμφάνισης λευχαιμίας τα πρώτα έτη της ζωής)».

Αυτός είναι και ο λόγος που οι ειδικοί επιμένουν στην ενίσχυση των δημόσιων τραπεζών ομφαλικών μοσχευμάτων που λειτουργούν με γνώμονα τη δημόσια υγεία.

Αυστηροί κανόνες. Αλλωστε, όπως διευκρινίζουν οι ειδικοί, η συλλογή οφμαλοπλακουντιακού αίματος διέπεται από αυστηρούς κανόνες, γι΄ αυτό και πιστοποιημένοι διεθνείς οργανισμοί αρνούνται την συνεργασία τους με ιδιωτικές τράπεζες, με την αιτιολογία πως στην πλειονότητά τους δεν υπόκεινται σε έλεγχο.

Αρκεί κανείς να αναλογιστεί πως «οι δημόσιες τράπεζες πετούν το 60%-70% των μοσχευμάτων που συλλέγονται. Οταν εντοπίζεται μικρή ποσότητα κυττάρων στο μόσχευμα, ο ασκός συλλογής είναι μολυσμένος ή παρατηρούνται πήγματα τότε το αίμα απορρίπτεται ως ακατάλληλο. Επιπλέον, τα μοσχεύματα πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο ιστοσυμβατότητας- χρειάζεται ωστόσο ειδική άδεια», υπογραμμίζει η κ. Αικατερίνη ΣταυροπούλουΓκίκα, διευθύντρια της Τράπεζας Βλαστοκυττάρων του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών.

Υπάρχουν ενδείξεις, αλλά όχι αποδείξεις

Η φύλαξη των μεσεγχυματικών βλαστικών κυττάρων- απομονώνονται από τον ιστό του ομφάλιου λώρου-, κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος. Τα κύτταρα αυτά «διαφημίζονται» ως το μέλλον της αναγεννητικής ιατρικής, παρ΄ όλα αυτά τους έχουν προσδοθεί ιδιότητες που ακόμη δεν έχουν αποδειχθεί κλινικά.

Μάλιστα, φύλαξη μεσεγχυματικών βλαστικών κυττάρων για μελλοντική ιδιωτική χρήση πραγματοποιείται εκτός από τις ιδιωτικές τράπεζες και από την ελληνική δημόσια τράπεζα στην Αθήνα, η οποία πάσχει από υποχρηματοδότηση. Το κόστος ξεπερνά τα 1.000 ευρώ, παρ΄ όλα αυτά οι υπεύθυνοι διευκρινίζουν στους γονείς που ενδιαφέρονται ότι δεν έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά πως παρέχουν αποτελεσματική θεραπεία.

Ειδικότερα, τα τελευταία χρόνια διεξάγονται κλινικές μελέτες σε ασθενείς που εθελοντικά συμμετέχουν σε πειραματικές αγωγές με μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα ώστε να διαπιστωθεί εάν βελτιώνονται τα συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας, εάν μπορεί να αντιμετωπιστεί η σήψη ή να δημιουργηθούν νέοι ιστοί και όργανα που έχουν υποστεί βλάβη.

Μεγάλη μερίδα της επιστημονικής κοινότητας αντιμετωπίζει ωστόσο κριτικά τις επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, με το επιχείρημα πως αντίκειται στη δεοντολογία η πώληση ιατρικών υποσχέσεων, που μελετώνται στο εργαστήριο και δεν έχουν- μέχρι Τα πρώτα δόντια. Ειδικότερα, ιδιωτική τράπεζα προσφέρει μια νέα υπηρεσία κρυοσυντήρησης βλαστοκυττάρων από τα πρώτα δόντια των παιδιών (νεογιλά). Οπως αναφέρεται στην σχετική ιστοσελίδα, «τα κύτταρα αυτά βρίσκονται στο στάδιο πειραματικών μελετών για θεραπείες αναγεννητικής ιατρικής». Οι φρονιμίτες των ενηλίκων αποτελούν επίσης πηγή λήψης βλαστοκυττάρων, σύμφωνα με τους ιθύνοντες.

Οπως ωστόσο, σημειώνει ο κ. Αχιλλέας Αναγνωστόπουλος, η πράξη έχει αποδείξει πως πολλές φορές οι προσδοκίες πεθαίνουν σύντομα, ακόμη κι όταν τα αρχικά δεδομένα είναι ελπιδοφόρα: «Τα αρχέγονα κύτταρα που συγκεντρώνονται από τα δόντια δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως σε μελέτες, ούτε φυσικά στην κλινική πράξη. Ούτε έχει ακόμη καθοριστεί ασφαλής και αποδεδειγμένη μέθοδος για τον πολλαπλασιασμό αυτών των κυττάρων, ώστε να δημιουργηθεί επαρκής ποσότητα που θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην κλινική πράξη για θεραπευτικούς σκοπούς».

στιγμής τουλάχιστον- τεκμηριωμένο επιστημονικό αντίκρυσμα. Σχετικά πρόσφατα, μια νέα υπηρεσία προστέθηκε στη λίστα των πιθανών επιλογών για τους γονείς- προτείνεται ως λύση για εκείνους που έχασαν την ευκαιρία να φυλάξουν τα βλαστοκύτταρα του νεογέννητου μωρού τους και το έχουν μετανιώσει!

Οι ανακαλύψεις ήταν «φούσκες»

Κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο καθηγητής Γενετικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Washington, κ. Γιώργος Σταματογιαννόπουλος, κατά το 20ό Πανελλήνιο Αιματολογικό Συνέδριο, καταρρίπτοντας τις «μυθικές» διαστάσεις που έχουν λάβει οι δυνατότητες που προσφέρουν τα βλαστικά κύτταρα.

Οπως υπογράμμισε, πριν από περίπου δέκα χρόνια, εργασία που εκπόνησαν ιταλοί επιστήμονες έδειξε πως τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα (βλαστοκύτταρα) έχουν αυξημένη πλαστικότητα: «έχουν δηλαδή την ιδιότητα να διαφοροποιούνται σε κύτταρα άλλου ιστού, παραδείγματος χάριν να δημιουργούν νευρικά ή κυτταρικά κύτταρα».

Ο κ. Σταματογιαννόπουλος τόνισε πως ακολούθησαν κι άλλες τέτοιες ανακαλύψεις που ενθουσίασαν τους επιστήμονες και άνοιξαν την… όρεξη των ιδιωτών. «Αποδείχθηκε όμως εκ των υστέρων, πως όλοι αυτοί οι ισχυρισμοί ήταν “φούσκες” και οι όποιες πρώτες ενδείξεις οφείλονταν σε τεχνικά σφάλματα».

Επέμεινε ωστόσο πως το βλέμμα της επιστήμης επικεντρώνεται στον… πυρήνα των εμβρυϊκών βλαστικών κυττάρων (σχηματίζονται λίγες ημέρες μετά τη γονιμοποίηση του εμβρύου), ύστερα μάλιστα από την ανακάλυψη πως αυτά μπορούν να δημιουργηθούν χωρίς να απαιτείται χρήση εμβρύων.

Η συνταγή. Ειδικότερα, δύο διαφορετικές ομάδες ειδικών - μία από την Ιαπωνία και η δεύτερη από τις ΗΠΑανακάλυψαν πως η λήψη ανθρώπινων δερματικών κυττάρων και η εισαγωγή τεσσάρων γονιδίων που επαναπροσδιορίζουν τον πυρήνα τους, αρκούν για να καλλιεργηθούν εμβρυϊκά κύτταρα.

Η αποκάλυψη αυτή διεύρυνε το πεδίο της έρευνας, και τερμάτισε τις επί έτη αντιδράσεις οργανώσεων που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των εμβρύων. Τώρα αυτό που απομένει είναι να αποδειχτεί εάν οι πρώτες ενδείξεις θα μετατραπούν σε επιστημονικές αποδείξεις, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες θεραπευτικές μεθόδους σε σοβαρές νόσους όπως είναι το Πάρκινσον και ο διαβήτης.

Μια επικερδής επιχείρηση…

Στη χώρα μας λειτουργούν 22 ιδιωτικές τράπεζες, καθώς οι Ελληνίδες εμφανίζονται ως οι πλέον πρόθυμες Ευρωπαίες για τη φύλαξη βλαστοκυττάρων- 7 στις 10 δηλώνουν θετικές στο να φυλάξουν τα βλαστοκύτταρα του παιδιού τους. Στη Γαλλία και την Ιταλία η ιδιωτική φύλαξη δεν επιτρέπεται, ενώ στις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε. και στις ΗΠΑ το πλαίσιο λειτουργίας των ιδιωτικών τραπεζών είναι αυστηρό.

Το αποτέλεσμα είναι να ανθεί ένα νέο είδος τουρισμού τα τελευταία χρόνια- είναι ενδεικτικό πως στην Ιταλία μόνο το 2009 τα ζευγάρια που ζήτησαν, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, την ιδιωτική φύλαξη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες φτάνουν τα 18.000. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 30.000 που δαπάνησαν 70-80 εκατομμύρια ευρώ.

Παράλληλα, αυξάνεται και ο αριθμός των οικογενειών που καταφεύγουν στο εξωτερικό αναζητώντας στα βλαστοκύτταρα και στις νέες θεραπευτικές μεθόδους ίαση σε μέχρι στιγμής ανίατες ασθένειες. Κλινικές στην Ασία- αλλά και σε Ευρώπη και Αμερική- διαφημίζουν τέτοιου είδους κλινικές εφαρμογές, οι οποίες ωστόσο δεν είναι εγκεκριμένες και δεν έχουν αποδειχθεί ασφαλείς.

Ενα παράδειγμα. Η περίπτωση που δημοσιεύτηκε πέρσι στο επιστημονικό περιοδικό «ΡLoS Μedicine» είναι ενδεικτική: ένα αγόρι ταξίδεψε έως τη Μόσχα για να υποβληθεί σε μια «νέα θεραπεία» με έγχυση νευρικών εμβρυϊκών κυττάρων στον εγκέφαλο. Το παιδί έπασχε από μια σπάνια γενετική νόσο, η οποία σταδιακά οδηγεί σε παράλυση. Ακολούθησαν κι άλλες εγχύσεις, όμως έπειτα από περίπου τέσσερα χρόνια, το αγοράκι άρχισε να υποφέρει από πονοκεφάλους. Στα σημεία των εγχύσεων είχαν σχηματιστεί καλοήθεις όγκοι, τους οποίους οι γιατροί δεν κατάφεραν να αφαιρέσουν στο σύνολό τους.

(ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ)

Tις δεοντολογικές ανησυχίες των Ευρωπαίων επιστημόνων για τις δραστηριότητες των ιδιωτικών τραπεζών αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων επισημαίνει η επίτροπος Υγείας, Ανδρούλλα Βασιλείου, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του ευρωβουλευτή της Ν.Δ., καθ. Ι. Α. Τσουκαλά.

Η Κύπρια επίτροπος αναφέρει ότι οι ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων «πωλούν μια υπηρεσία, της οποίας η δυνητική θεραπευτική χρήση είναι μερικές φορές ασαφής» και συνιστά «να παρέχονται στους γονείς σαφείς και ρητές πληροφορίες σχετικά με τα δυνητικά οφέλη και τους περιορισμούς των τραπεζών κυττάρων αίματος ομφάλιου λώρου και της μεταμόσχευσης».

Σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Ομάδας Δεοντολογίας Επιστημών και Τεχνολογιών (EGE), που επικαλείται η επίτροπος, δεν υπάρχει επί του παρόντος κανένας πρακτικός λόγος για την αποθήκευση κυττάρων από τον ομφάλιο λώρο για μια ενδεχόμενη μελλοντική μεταμόσχευση στο ίδιο άτομο. Στην έκθεση σημειώνεται ότι ελάχιστες τέτοιες περιπτώσεις έχουν αναφερθεί διεθνώς.

Η κα Βασιλείου σημειώνει ότι οι αρμοδιότητες της Ε.Ε. στο συγκεκριμένο θέμα περιορίζονται στη διασφάλιση της ποιότητας και της ασφάλειας των ιδιωτικών τραπεζών. Η Ελλάδα, αν και έχει μεταφέρει τις σχετικές Οδηγίες στο εθνικό της δίκαιο από το 2008, δεν έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία διαπίστευσης και αδειοδότησης υφιστάμενων ιδρυμάτων ιστών και δεν διαθέτει δημόσια προσβάσιμο μητρώο τους.

Σύμφωνα με την επίτροπο, τα κράτη - μέλη καλούνται να λάβουν μέτρα, ώστε να ενθαρρύνουν την έντονη συμμετοχή του δημόσιου τομέα και των μη κερδοσκοπικών οργανισμών στην παροχή υπηρεσιών σχετικών με τις εφαρμογές ιστών και βλαστοκυττάρων, καθώς και τη σχετική επιστημονική έρευνα.

Η κα Βασιλείου υπογραμμίζει ότι οι τράπεζες κυττάρων αίματος ομφάλιου λώρου, που λειτουργούν σε νοσοκομεία και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, βασίζονται στην αλληλεγγύη και λειτουργούν με γνώμονα τη δημόσια υγεία. Παγκόσμια δίκτυα τραπεζών και διεθνή μητρώα διασφαλίζουν την ανταλλαγή πληροφοριών.