Το οικονομικό κόστος του καπνίσματος είναι δυσβάστακτο για τη χώρα μας. Αν μπορούσαν να περικοπούν τα έξοδα για τη νοσηλεία ενεργών και παθητικών καπνιστών, θα παίρναμε όλοι μια μεγάλη ανάσα!
ΔΙΟΝΥΣΗΣ Γ. ΚΑΡΑΛΗΣ | Κυριακή 14 Μαρτίου 2010
Το ενεργό κάπνισμα είναι πάθηση. Το παθητικό κάπνισμα έχει αναγνωρισθεί ως αιτία πολλών καρκίνων και καρδιοπνευμονικών παθήσεων (Smoking Cessation, έκδοση Βritish Μedical Journal, θέρος 2007). Επιπλέον, ο αέρας που αναπνέουν ο παθητικός καπνιστής και η παθητική καπνίστρια περιέχει περισσότερες δηλητηριώδεις ουσίες συγκριτικά με τον αέρα του ενεργού καπνιστή: φορμαλδεΰδη, βενζόλιο, χλωριούχο βινύλιο, αρσενικό, αμμωνία, υδροκυάνιο, το άμεσα καρκινογόνο βενζοπυρένιο και τις αρωματικές φαινόλες που προσθέτει η καπνοβιομηχανία. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, κάθε έξι δευτερόλεπτα κάποιος πεθαίνει από παθήσεις του καπνίσματος. Η τοξικότερη των ουσιών του καπνού είναι το μονοξείδιο του άνθρακα (CΟo). Είναι άχρουν και άοσμο και με φοβερή διεισδυτικότητα και ταχύτητα χιλιοστών του δευτερολέπτου διαπερνά οποιoδήποτε χώρισμα σαν κι αυτά που εννοεί ο ισχύων νόμος «περί προστασίας των μη καπνιστών». Στους Ελληνες δεν αρέσουν τα ημίμετρα. Ημίμετρα περιγράφει ο νόμος.
Οθωνας και Αμαλία πιο μπροστά από εμάς…
Το πρώτο απαγορευτικό νομοθέτημα για κλειστούς (δημόσιους) χώρους υπεγράφη από τον Οθωνα το 1856 με εισήγηση της βασίλισσας Αμαλίας. Ελευθερία από το κάπνισμα ή Θάνατος από τις παθήσεις που προκαλεί. Η Αμαλία προφήτευσε ότι ο καπνός του τσιγάρου βλάπτει περισσότερο τις γυναίκες. Η άποψή της επιβεβαιώθηκε: αποφρακτική πνευμονοπάθεια, βρογχικό άσθμα, αθηροσκλήρωση και σπασμός των στεφανιαίων αρτηριών της καρδιάς (D. Caralis και συνεργάτες: Smoking is a Risk Factor for Coronary Spasm in premenopausal women. Circulation: 1992, τόμος 85, σελ. 905-909).
Αυτό που επίσης δεν γνωρίζουν πολλοί είναι ότι τo κάπνισμα, ενεργό ή παθητικό, μειώνει την αποτελεσματικότητα ενός μεγάλου αριθμού καρδιολογικών φαρμάκων. Επιπλέον, ο καπνός του τσιγάρου στον χώρο δουλειάς ή στο σπίτι προκαλεί φλεγμονή και οίδημα των άνω αεραγωγών, ροχαλητό και άπνοια ύπνου (sleep apnea). Στη διάρκεια της άπνοιας (σταμάτημα της αναπνοής) δεν οξυγονώνεται ούτε ο εγκέφαλος ούτε το μυοκάρδιο. Στη διάρκεια της αναπνευστικής παύλας συμβαίνουν πολλές αρρυθμίες και άλλα χειρότερα.
Το παθητικό κάπνισμα διπλασιάζει τον κίνδυνο για στεφανιαία καρδιοπάθεια, βρογχοπνευμονικό καρκίνο, καρκίνο της ουροδόχου κύστεως, καρκίνο της στοματοφαρυγγικής κοιλότητας και του οισοφάγου. Οι παράγωγες ουσίες του καπνού του τσιγάρου, ΗΟΕΤ και κοτινίνη, συνδέονται άμεσα με τα πρώτα στάδια της καρκινογένεσης απανταχού του σώματος (Αrchives of Εnviromental Ηealth, 2002,57:
416-421). Σήμερα μπορούμε και μετράμε την προδιάθεση του καπνιστή, ενεργού ή παθητικού, για θρομβωτικά επεισόδια στον εγκέφαλο ή στην καρδιά με μια εξέταση ούρων (κοτινίνη ούρων).
Ανδρέας Παπανδρέου, κάπνισμα και στατιστική
Το κάπνισμα ελαττώνει την προστατευτική χοληστερίνη, ΗDL. Η χαμηλότερη τιμή (μονοψήφια) που έχω δει ποτέ μου ήταν στον Ανδρέα Παπανδρέου, στην αρχή της πρωθυπουργίας του. Ο Ανδρέας ήταν άριστος οικονομέτρης. Καταλάβαινε στατιστική όσο κανείς άλλος. Οταν είδε την προγνωστική στατιστική καμπύλη της ΗDL, πού οδηγεί δηλαδή, έκοψε το τσιγάρο εν μια νυκτί.
Η πειθώ είναι ο καλύτερος τρόπος διακοπής της αυτοκαταστροφικής συνήθειας του καπνίσματος. Σας θυμίζω τον νόμο για τις ζώνες ασφαλείας στα αυτοκίνητα. Στην αρχή υπήρχε απείθεια. Οι τροχονόμοι σταματούσαν τους οδηγούς και έβαζαν πρόστιμα. Σιγά σιγά όμως οι οδηγοί και οι συνοδηγοί πείστηκαν για το ανθρωποσωτήριο αυτό μέτρο. Σήμερα η συμμόρφωση όσον αφορά τη ζώνη ασφαλείας είναι εντυπωσιακή.
Ζημιά στα έμβρυα και στα παιδιά
Το κάπνισμα επηρεάζει και τα έμβρυα. Προκαλεί προβλήματα στη σωματική τους ανάπτυξη, ενώ επηρεάζει και τη μετέπειτα ζωή τους, προκαλώντας προβλήματα στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Γονείς που καπνίζουν βλάπτουν τα παιδιά τους, πέρα από τη μίμηση της κακής συνήθειας.
Ο καπνός στο περιβάλλον είναι η συχνότερη αιτία αναπνευστικής ανεπάρκειας των βρεφών και η συχνότερη αιτία αιφνίδιου θανάτου των βρεφών. Το κάπνισμα, ενεργό ή παθητικό, βλάπτει το DΝΑ των γυναικών και είναι μία από τις αιτίες καθυστερημένης σύλληψης του σπερματοζωαρίου από το ωάριο. Βλάπτει και το DΝΑ των σπερματοζωαρίων. Είναι αιτία υπογεννητικότητας.
Το κάπνισμα δεν προάγει μόνο την καρκινογένεση. Βλάπτει και τις αρτηρίες όλου του σώματος, εγκεφάλου, κορμού και άκρων (Caralis D, editor: Lower Εxtremity Αrterial Disease Ηumana Ρress, Τotowa, Νew Jersey 2005). Αυτό έδειξε και η μελέτη ΑΤΤΙCΑ που έγινε στην Ελλάδα. Πολλές από τις τοξικές ουσίες του καπνού του τσιγάρου παραμένουν στα ενδύματα του καπνιστού και της καπνίστριας για πολύ καιρό. Καλό είναι λοιπόν να μην κρατάνε βρέφη ή μικρά παιδιά στην αγκαλιά τους οι καπνιστές. Μεταβολικές ουσίες του καπνού, όπως οι γλυκοζαμίνες, παραμένουν στον χώρο, σε τοίχους, ταβάνια, κρεβάτια, καρέκλες, καναπέδες κτλ., για μακρό χρονικό διάστημα. Τα άτομα, μικρά και μεγάλα, εκτίθενται στις τοξικές αυτές ουσίες (τριτογενές κάπνισμα). Αγνοια κινδύνου δεν πρέπει να υπάρχει.
Αν θέλουμε οικονομία…
Και τώρα λίγες λέξεις για το οικονομικό κόστος του καπνίσματος στην κοινωνία και στη χώρα. Το κόστος για τη νοσηλεία των παιδιών των καπνιστών σε νοσοκομεία είναι πολύ μεγάλο. Στους ενηλίκους η νοσηλεία για επεμβάσεις καρδιάς, καρωτίδων, αρτηριών των κάτω άκρων, για φαρμακευτική αγωγή πνευμονοπαθειών, για χειρουργικές επεμβάσεις βρογχοπνευμονικών καρκίνων, καρκίνου της ουροδόχου κύστεως, οισοφάγου, στοματοφαρυγγικής κοιλότητας, γλώσσας, για φαρμακοθεραπεία και ακτινοθεραπεία μάς γονατίζει. Το κόστος είναι τεράστιο.
Το συμπέρασμα είναι ότι το συνολικό οικονομικό κόστος των συνεπειών του καπνίσματος για τη χώρα είναι δυσβάστακτο. Η Ιταλία γλίτωσε και γλιτώνει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο μετά την πλήρη καπνοαπαγόρευση (Lightwood J.: Τhe economics of Smoking and Cardiovascular Disease, Ρrogress in Cardiovascular Diseases 2003, 48: σελ. 39-78).
Γιατί όχι και η Ελλάδα;
Ο κ. Διονύσης Καραλής είναι καθηγητής Καρδιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Σικάγου, Rush University Μedical Center