blog.argiriou.org

Του Ι. ΣΤ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ*

Η φαρμακοβιομηχανία και η βιομηχανία ιατρικών υλικών έχει κατορθώσει, μέσω κατάλληλων δημοσιευμάτων και δημόσιων σχέσεων, να θεωρείται και από τους ασφαλισμένους σαν το θύμα του κράτους των διοικήσεων νοσοκομείων και ασφαλιστικών ταμείων υγείας. Εχει κατορθώσει να πείσει ότι κράτος και ασφαλιστικοί φορείς χρωστάνε μεγάλα ποσά, και αυτό από χρόνια. Και πράγματι έτσι είναι. Ομως αυτή είναι λιγότερο από τη μισή αλήθεια. Η βιομηχανία ιατρικών υλικών και φαρμάκων αποσιωπά ορισμένα κοινά μυστικά.

Τα δεδομένα

Η αύξηση κατανάλωσης φαρμάκων είναι συνεχής και, τα τελευταία χρόνια, εκτός κάθε ελέγχου και εκτός ιατρικών αναγκαιοτήτων και ενδείξεων. Δηλαδή, χορηγούνται φάρμακα χωρίς να τα έχει ανάγκη ο ασθενής ή χωρίς να έχουν αποτέλεσμα (κυκλοφορούν φάρμακα -το γιατί είναι άλλη ιστορία- τα οποία κανένα κλασικό και αναγνωρισμένο βιβλίο φαρμακολογίας δεν περιέχει και τα οποία δεν διδάσκονται σε κανένα πανεπιστήμιο του κόσμου. Τα φάρμακα αυτά ονομάζονται, για νομικούς λόγους, «αμφιβόλου αποτελεσματικότητος»). Ενδεικτικά παραθέτουμε τμήμα της επίσημης στατιστικής του ΕΟΦ της γενικής κατανάλωσης φαρμάκων.

Δεν υπάρχει κατηγορία φαρμάκων η οποία να μην έχει, σε αυτό το διάστημα, μια εξωφρενική και εκτός ιατρικών αναγκαιοτήτων αύξηση κατανάλωσης. Δεν είναι δυνατόν, δηλαδή, σε 8 χρόνια, να αυξήθηκαν οι δερματολογικές παθήσεις κατά 416%, οι καταθλιπτικοί κατά 515% και οι καρδιολογικοί ασθενείς κατά 236%. Τις αιτίες της αύξησης θα πρέπει να τις αναζητήσει κανείς σε «παραϊατρικά κυκλώματα».

Τα αναποτελεσματικά φάρμακα, σε μία παλαιότερη μελέτη κατανάλωσης στο ΙΚΑ, καταλάμβαναν περίπου το 10% του συνολικού κόστους φαρμάκων (του ΙΚΑ). Σε νεότερη μελέτη (1) που αφορά τον ΟΓΑ, τα αναποτελεσματικά φάρμακα καταλάμβαναν περίπου το 5% του συνολικού κόστους, δηλαδή για το 1997 (έτος της μελέτης) και με προέκταση στο συνολικό κόστος φαρμάκων όλων των ταμείων (1.870.000.000 ευρώ) τα ταμεία έδωσαν περίπου 93,5 εκατομ. ευρώ (κυριολεκτικά πεταμένα χρήματα). Η ιστορία δεν σταματά όμως εδώ. Υπάρχουν βιομηχανίες οι οποίες συντηρούνται από ένα αναποτελεσματικό φάρμακο. Παραδείγματα από την κατανάλωση στον ΟΓΑ(1):

Ουσία: Μπουφλομεδίλη(2) το 36% του τζίρου μιας εταιρείας

Πιρακετάμη(2) το 79% του τζίρου μιας εταιρείας

Σημειωτέον ότι το Εθνικό Συνταγολόγιο του ΕΟΦ (έκδοση 2003) δεν αναφέρει καμία από τις αναποτελεσματικές ή εν πάση περιπτώσει αμφιβόλου αποτελεσματικότητος ουσίες (ενώ τα έχει ο ίδιος εγκρίνει…)!

Ορθοπαιδικά υλικά (για εγχειρήσεις σε κατάγματα και σε φθορές αρθρώσεων), βηματοδότες, υλικά μιας χρήσης (η νέα καταναλωτική και ληστρική τακτική της βιομηχανίας) όπως σετ μιας χρήσης για κήλες π.χ. συντελούν με υπέρογκες τιμές, υπερκοστολογήσεις και υπερκατανάλωση (χωρίς νόημα για την υγεία) στα προβληματικά οικονομικά των ταμείων.

Το κίνητρο

Ποιο είναι όμως το βασικό κίνητρο που οδηγεί τον αποφασιστικό κρίκο στην αλυσίδα κατανάλωσης, και που είναι ο γιατρός, να παραβιάζει τόσο άσχημα και βαριά αντικοινωνικά την ιατρική δεοντολογία αλλά και την ποινική νομοθεσία; Μα φυσικά το μόνο κίνητρο στην εποχή των αδίστακτων τραπεζιτών και επενδυτών: το αφορολόγητο, μαύρο και άκοπο χρήμα.

Φάρμακα, ιατρικά υλικά, εργαστηριακές εξετάσεις αλλά και παραπομπές ασθενών μεταξύ συναδέλφων (π.χ. από παθολόγο σε χειρουργό για κάποια επέμβαση) συνδέονται στενά με τα ονομαζόμενα «ανταποδοτικά οφέλη», τα οποία δεν είναι τίποτα άλλο από στυγνή δωροδοκία, συνήθως σε μορφή ποσοστών αλλά και ως δωρεάν ταξίδια, κινητά τηλέφωνα, ηλεκτρονικές συσκευές, κουζίνες, ψυγεία κ.λπ. Η ταρίφα για ιατρικά υλικά είναι συνήθως το 20% της τιμής του προϊόντος. Μια αρθροπλαστική π.χ. των 3.000 ευρώ αποδίδει (αφορολόγητα) τουλάχιστον 600 ευρώ στον γιατρό. Το ίδιο ισχύει για βηματοδότες, υλικά μιας χρήσης, ιατρικές εξετάσεις. Παραθέτω μια λίστα που έδινε φαρμακευτική εταιρεία σε αγροτικούς γιατρούς και στην οποία δίπλα σε κάθε φάρμακο σημείωνε το χρηματικό ποσόν που «εδικαιούτο» ο γιατρός. Παραθέτω επίσης μια από τις πολλές σελίδες από ηλεκτρονικό υπολογιστή φαρμακοβιομηχανίας η οποία είχε «φακελώσει» τους γιατρούς που δωροδοκούσε, με λεπτομερή καταχώριση του χρηματικού ποσού ή της αγοράς αντικειμένου.

Η συνολική καταχώριση αφορά τους γιατρούς ενός μόνο νομού για ένα εξάμηνο και αθροίζεται περίπου στα 76.000 ευρώ. Δηλαδή, εάν προβάλουμε αυτά τα χρήματα σε όλη την Ελλάδα (52 νομοί), τότε η εταιρεία πρέπει να έδωσε ως «ανταποδοτικά οφέλη» σε γιατρούς περίπου 8 εκατ. ευρώ σε έναν χρόνο. Το ποσόν μού φαίνεται πράγματι υπερβολικό, αλλά τα δεδομένα αυτά έχουν ως συμπέρασμα. Αυτά δε τα χρήματα η εταιρεία δεν τα αφαιρεί από τα κέρδη της, αλλά τα υπολογίζει στην τιμή του προϊόντος: ο ασφαλισμένος χρηματοδοτεί ο ίδιος τη διάλυση του ταμείου του.

Οι συνέπειες δεν είναι μόνον οικονομικές

Η δωροδοκία γιατρών από την βιομηχανία δεν έχει μόνο στόχο την κατανάλωση ενός συγκεκριμένου προϊόντος αλλά, κυρίως, την υπερβολική κατανάλωση, δηλαδή τη χορήγηση φαρμάκων χωρίς ένδειξη ή επεμβάσεις χωρίς σοβαρό λόγο (εξαιρετικός συνάδελφος ο οποίος δυστυχώς πέθανε νωρίς μου έλεγε «δεν φτάνει που χειρουργούνται χωρίς λόγο αλλά φεύγουν και με επιπλοκές»). Η βιομηχανία έχει τα κέρδη της από την άσκοπη κατανάλωση και τη ληστεία των ταμείων. Ομως οι συνέπειες αυτής της «τακτικής» δεν είναι μόνον οικονομικές. Ο γιατρός:

-χάνει την κρίση του αργά αλλά σταθερά

-χάνει τις κλινικές του ικανότητες

-χάνει (όσο και αν δεν γίνεται άμεσα αντιληπτό) την αυτοεκτίμησή του (βασικό στοιχείο για ιατρική ποιότητας)

-χάνει την σχέση του με τον ασθενή (το βασικότερο όπλο θεραπείας)

-γίνεται εκβιάσιμος, επομένως χάνει την ελευθερία του.

Για τον ασθενή οι συνέπειες (άμεσες ή έμμεσες) είναι σημαντικότερες:

-βλάβες υγείας λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών των φαρμάκων (υποτιμούνται καταστροφικά)

-μη εφαρμογή αποτελεσματικότερων μεθόδων από τη φαρμακοθεραπεία

-μη εφαρμογή τής πολύ ουσιαστικότερης προληπτικής Ιατρικής από τα ταμεία

-γενική μείωση της ποιότητας της προσφερόμενης Ιατρικής (εγκατάλειψη σε φάρμακα)

-δημιουργία ανθεκτικών στελεχών μικροβίων λόγω παντελώς άσκοπης (σε πολλές περιπτώσεις) χορήγησης αντιβιοτικών.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι σε μεγάλη μελέτη, σε μεγάλο κρατικό νοσοκομείο, η χορήγηση προληπτικής αντιβίοσης εφαρμόστηκε σύμφωνα με τους ιατρικούς κανόνες μόνο στο 2,3% των ορθοπαιδικών περιπτώσεων (3). Δεν εκπλήσσει επομένως ότι η Ελλάδα είναι στην πρώτη θέση στην Ε.Ε. σε ποσοστά ανθετικών στελεχών επικίνδυνων μικροβίων. Στο 83% των γαστρορραγιών που εισήχθησαν στο Λαϊκό Νοσοκομείο με αιτία τα ονομαζόμενα αντιφλεγμονώδη-αναλγητικά φάρμακα, υπήρχε προδιαθεσικός λόγος γαστρορραγίας σύμφωνα με τον οποίον (εάν ο γιατρός δεν είχε πρωταρχικό στόχο την κατανάλωση) ΔΕΝ έπρεπε να χορηγηθούν αυτά τα φάρμακα (4).

Είναι γνωστά όλα αυτά στους αρμόδιους φορείς;

Η ερώτηση ρητορική, διότι όλοι οι φορείς που έχουν σχετική αρμοδιότητα προστασίας του πληθυσμού τα γνωρίζουν καλώς. Γιατί όμως δεν παρεμβαίνουν; Γιατί ποτέ Ιατρικοί Σύλλογοι, υπουργείο Υγείας, υπουργείο Πρόνοιας, συνδικαλιστικοί ιατρικοί φορείς (π.χ. ΕΙΝΑΠ), πολιτικά κόμματα δεν έχουν ουσιαστικά παρέμβει; Η απάντηση δεν μπορεί παρά λογικά να είναι η συνολική διαπλοκή συμφερόντων, κυρίως οικονομικών.

Τέσσερα βασικά συμπεράσματα

1. Η ιατρική βιομηχανία έχει επιδράσει πολύ αρνητικά στη συμπεριφορά των γιατρών, με συνέπειες για την υγεία του πληθυσμού και την ποιότητα των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών.

2. Η κύρια αιτία άσκοπης κατανάλωσης φαρμάκων, ιατρικών υλικών και εργαστηριακών εξετάσεων είναι η δωροδοκία προς τους γιατρούς.

3. Ενα σημαντικό τμήμα των «χρεών» νοσοκομείων και ταμείων προς εταιρείες προέρχεται από τα έξοδα των εταιρειών για την εκτός δεοντολογίας (ευγενικά γραμμένο) προώθηση των προϊόντων τους, και τουλάχιστον 30% θα πρέπει να αφαιρεθεί.

4. Προτού τα κόμματα εκφράζουν τη «συμπάθειά τους» προς την υποφέρουσα βιομηχανία, θα πρέπει να συλλέξουν αξιόπιστες πληροφορίες για την πραγματικότητα.

Σημ.: Είναι αυτονόητο -αλλά για λόγους «νομικούς» δηλώνω- ότι βεβαίως υπάρχει μια μειοψηφία γιατρών και ίσως ελάχιστες βιομηχανίες που δεν συμμετέχουν στο κύκλωμα ή διατηρούν τις συναλλαγές σε κάποια ανεκτά όρια.

(1) Βαλκανιώτη Ε: Ποσοτική και ποιοτική αξιολόγηση συνταγών που αφορούν τους ασφαλισμένους του ΟΓΑ (αξιολόγηση 30.000 συνταγών). Διδακτορική Διατριβή. Ιατρική Σχολή Αθηνών, 2005.

(2) Σε βασικά συγγράμματα-καταλόγους δραστικών ουσιών, κατατάσσονται τα φάρμακα αμφιβόλου αποτελεσματικότητος, όπως π.χ. στο Weiss Η: Kritische Gebrauchsinforma Ationen Zu 11.000 Arzneimittel. Kiepenhe UER, Koeln 2003.

(3) Γουρνά Χ: Προληπτική χορήγηση αντιβιοτικών σε ορθοπαιδικές επεμβάσεις. Βαθμός συμμόρφωσης με κατευθυντήριες γραμμές. Διδακτορική Διατριβή. Ιατρική σχολή Αθήνας, 2005.

(4) Καραντζούλης Β. και Συνεργ.: Αιμορραγίες ανώτερου πεπτικού από μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Πανελλ. Ιατρικό Συνέδριο 2002.

*τ. αναπλ. καθηγητής Ιατρικής

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 29/11/2008

Τα παιδιά που δεν κοιμούνται όσο πρέπει έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να γίνουν υπέρβαρα
O πολύωρος, τακτικός, νυχτερινός ύπνος των παιδιών απομακρύνει τον κίνδυνο της παχυσαρκίας κατά την ενηλικίωση, αναφέρεται σε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ανάμεσα σε περισσότερα από χίλια άτομα, τα οποία παρακολουθήθηκαν από τη γέννησή τους έως την ηλικία των 32 ετών, εκείνοι που κοιμόντουσαν λιγότερες ώρες ως παιδιά, είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα από τους συνομηλίκους τους να γίνουν παχύσαρκοι.

Ακόμη κι αν ληφθούν υπόψη και άλλοι παράγοντες, όπως το βάρος κατά την παιδική ηλικία και οι καθημερινές συνήθειες –π.χ. παρακολούθηση τηλεόρασης και εκγύμναση– ακόμη και τότε παραμένει ισχυρή η συσχέτιση μεταξύ στέρησης ύπνου κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και κινδύνου παχυσαρκίας στην ενηλικίωση. Ολα αυτά επιβεβαιώνουν την εκτίμηση ότι οι συνήθειες ύπνου κατά την παιδική ηλικία έχουν μακροπρόθεσμα επίδραση στο βάρος, σύμφωνα με τον δρ Robert John Hancox, υπεύθυνο συγγραφέα της μελέτης.

«Αν και δεν μπορούμε να αποδείξουμε ότι αυτό αποτελεί σχέση αιτίου - αποτελέσματος», είπε στο Reuters Health, «αυτή η μελέτη παρέχει ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία ότι τα πράγματα είναι έτσι».

Ο δρ Hancox και οι συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο Οtago, στο Dunedin της Νέας Ζηλανδίας, κοινοποίησαν τα ευρήματά τους στο περιοδικό Pediatrics. Αλλωστε, σε άλλες μελέτες διαπιστώθηκε ότι ενήλικες και παιδιά με στέρηση ύπνου διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να είναι υπέρβαροι, «ωστόσο, αυτή είναι η πρώτη μελέτη που δείχνει μακροπρόθεσμη σχέση μεταξύ ύπνου και κινδύνου παχυσαρκίας», συμπλήρωσε ο ίδιος.

Ο δείκτης μάζας σώματος

Η μελέτη συμπεριέλαβε 1.037 άντρες και γυναίκες, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν από τη γέννησή τους –1972 και 1973– έως την ηλικία των 32 ετών. Οταν οι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας πέντε, επτά, εννιά και έντεκα ετών, οι γονείς τους είπαν στους ερευνητές τις συνήθεις ώρες ύπνου των παιδιών και την ώρα που αυτά ξυπνούσαν.

Γενικώς, ο δρ Hancox και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν ότι καθώς ο χρόνος ύπνου στην παιδική ηλικία ελαττωνόταν, ο δείκτης μάζας σώματος (ΒΜΙ) αυξανόταν.

Ενήλικες, με λίγες ώρες ύπνου στην παιδική ηλικία, σαφώς είχαν μεγαλύτερο ΒΜΙ από αυτούς οι οποίοι είχαν τις ενδεδειγμένες ώρες ύπνου στην παιδική ηλικία. «Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτό δεν συνέβη επειδή τα παιδιά που κοιμόντουσαν λίγες ώρες, συνήθισαν να κοιμούνται λίγες ώρες και ως ενήλικες», επισήμανε ο δρ Hancox. Με άλλα λόγια, ο επαρκής ύπνος στην παιδική ηλικία φαίνεται να έχει μακροχρόνιες συνέπειες.

Οι ειδικοί συνιστούν στους γονείς τα μικρά παιδιά να κοιμούνται έως και 11 ώρες, ενώ οι έφηβοι πρέπει να κοιμούνται 8-9 ώρες.

Σήμερα, είναι κοινή πεποίθηση ότι τα παιδιά κοιμούνται σαφώς λιγότερο σε σύγκριση με τη γενιά που προηγήθηκε της δικής τους, σημείωσε ο δρ Hancox. Αυτή η τάση, πρόσθεσε ο επιστήμονας, τροφοδοτεί συνεχώς την αύξηση κρουσμάτων παχυσαρκίας.

Αλλά γιατί οι περιορισμένες ώρες ύπνου σχετίζονται με την παχυσαρκία; Μία θεωρία, βασισμένη σε έρευνα στο εργαστήριο ύπνου, είναι ότι η στέρηση ύπνου μεταβάλλει τη φυσιολογική ισορροπία των ορμονών που διεγείρουν την όρεξη και των ορμονών που καταστέλλουν την όρεξη. Τα παιδιά που κοιμούνται λιγότερο, αισθάνονται ήδη κουρασμένα για την απαραίτητη φυσική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας… Reuters

Του ΓΙΑΝΝΗ ΤΟΥΝΤΑ, αν. καθηγητή Κοινωνικής Ιατρικής, διευθυντή Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής, προέδρου Παγκόσμιας Ενωσης Νοσοκομείων και Υπηρεσιών Προαγωγής Υγείας

Οι κυριότεροι λόγοι για τους οποίους οι Ελληνες χάνουν 10 χρόνια προσδόκιμου ζωής έχουν να κάνουν με το γεγονός ότι καπνίζουν πολύ, τρέφονται άσχημα, είναι υπέρβαροι, οδηγούν απρόσεκτα, ασκούνται λίγο, αγχώνονται πολύ, κοιμούνται άσχημα και δεν κάνουν σε μεγάλο ποσοστό τις στοιχειώδεις προληπτικές εξετάσεις. Ενας στους τρεις Ελληνες δεν έχει μετρήσει ποτέ το σάκχαρο ή τη χοληστερίνη του. Οι μισές, περίπου, γυναίκες δεν κάνουν εξέταση μαστού και μαστογραφία. Οι άντρες, σε ποσοστό άνω του 70%, δεν ελέγχουν τον προστάτη τους και όλοι, σε ποσοστό άνω του 80%, δεν κάνουν τις βασικές εξετάσεις για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου.

Για να βελτιώσουμε την υγεία μας θα πρέπει, λοιπόν, να εστιάσουμε περισσότερο στην πρόληψη. Το πιο βασικό είναι να μάθουμε να έχουμε σωστή σχέση με το σώμα μας και να συνειδητοποιήσουμε πως η υγεία μας είναι πάνω απ’ όλα δική μας ευθύνη. Μόνο έτσι θα προκύψουν και οι σωστές συμπεριφορές υγείας και θα αναπτυχθεί ο τομέας της πρόληψης, ο οποίος προάγεται πρωτίστως στην οικογένεια και στο σχολείο - εκεί είναι που θα μάθουν τα παιδιά να μην καπνίζουν, να τρέφονται σωστά, να ασκούνται. Για όλους αυτούς τους λόγους, η ανάπτυξη πρόληψης, μέσω προγραμμάτων Προαγωγής και Αγωγής Υγείας στο σχολικό περιβάλλον, είναι η πιο σημαντική επένδυση στην υγεία.

Στην υπόθεση αυτή η Πολιτεία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Πέρα από τις ενημερωτικές καμπάνιες, που πάντα είναι χρήσιμες γιατί πληροφορούν και ευαισθητοποιούν το κοινό, χρειάζονται οργανωμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες με εξειδικευμένο προσωπικό, κυρίως σε κρίσιμους τομείς, όπως είναι τα προγράμματα διακοπής καπνίσματος, βελτίωσης της διατροφής, ελέγχου του σωματικού βάρους κ.λπ. Την ευθύνη για την παροχή αυτών των υπηρεσιών και προγραμμάτων την έχει πρώτα απ’ όλα η Πολιτεία. Τα δημόσια νοσοκομεία και τα Κέντρα Υγείας θα πρέπει να οργανώσουν ανάλογες υπηρεσίες και να εκπαιδεύσουν κατάλληλα το απαραίτητο προσωπικό. Θα πρέπει όμως και τα Ταμεία της κοινωνικής ασφάλισης να υιοθετήσουν μια ανάλογη πολιτική και να εντάξουν στις παροχές τους την κάλυψη αυτών των αναγκών χωρίς τα σημερινά εμπόδια. Προγράμματα Προαγωγής και Αγωγής Υγείας πρέπει όμως να παρέχονται και στους χώρους εργασίας, αλλά και από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Μέσα σε μια τέτοια συνολικότερη προσπάθεια θα μπορέσει και ο καθένας από μας να δώσει με επιτυχία τη μάχη για την υγεία του και τη μακροβιότητά του, χωρίς να παρασύρεται από τα σημερινά πρότυπα του ευδαιμονικού και ανθυγιεινού καταναλωτισμού. Ετσι μόνο θα μπορέσουμε να αντιστρέψουμε τις δυσμενείς τάσεις που αναπτύσσονται την τελευταία κυρίως 20ετία στη χώρα μας. Οι Δυτικοευρωπαίοι μπόρεσαν στο διάστημα αυτό να μειώσουν σημαντικά το κάπνισμα, να βελτιώσουν τη διατροφή τους, να αυξήσουν τη φυσική τους άσκηση και να ενισχύσουν την ποιότητα της ζωής τους, κερδίζοντας έτσι τα διπλάσια επιπλέον χρόνια ζωής απ’ ό,τι οι Ελληνες. Αρα είναι κάτι που γίνεται, πολύ περισσότερο που η χώρα μας προσφέρει επιπλέον ευρύτερους παράγοντες υγείας, όπως είναι το κλίμα και οι κοινωνικοί θεσμοί υποστήριξης.

Συμβουλευτική Γραμμή Πρόληψης ΙΚΠΙ: 210-7222727

Ιστοσελίδα Υγείας - Πρόληψης: www.neahygeia.gr

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 18/11/2008

Παρασκευή, 14.11.08

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Συναγερμός για τα «χαμένα παιδιά»

Δημιουργία Ξενώνα για κακοποιημένα παιδιά
Πέντε έως δέκα χιλιάδες παιδιά προσχολικής ηλικίας πέφτουν κάθε χρόνο θύματα κακοποίησης ή παραμέλησης από το οικογενειακό περιβάλλον τους. Οι νέες περιπτώσεις που αναφέρονται στο Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού ξεπερνούν τις χίλιες για κάθε έτος ηλικίας, με μεγαλύτερη συχνότητα στην προσχολική περίοδο, σύμφωνα με τον ψυχίατρο και διευθυντή της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του ινστιτούτου, κ. Γ. Νικολαΐδη.

Αν και στη χώρα μας δεν λειτουργεί κάποιος ενιαίος μηχανισμός καταγραφής περιστατικών βίας με θύματα ανηλίκους, από τις έρευνες του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, σε ό,τι αφορά τη σεξουαλική βία προκύπτει πως περισσότερα αγόρια, παρά κορίτσια, πέφτουν θύματα. «Οταν ένας ενήλικος με τη βία ωθεί το παιδί να παρακολουθήσει βίντεο πορνογραφικού περιεχομένου, για παράδειγμα, ακόμη και χωρίς να ασκηθεί σωματική βία εις βάρους του, η πράξη αυτή θεωρείται σεξουαλική βία.

Από έρευνες που γίνονται σε διάφορα επιστημονικά κέντρα, διαπιστώνουμε με τον καιρό πως παρουσιάζεται αύξηση στο ποσοστό των αγοριών που υποκύπτουν στις σεξουαλικής φύσεως επιθυμίες των ενηλίκων, παρά σε αυτό των κοριτσιών», επισημαίνει ο κ. Νικολαΐδης. Αυτό καταδεικνύεται και από τα στοιχεία που συνέλεξε Το Χαμόγελο του Παιδιού, μέσω των καταγγελιών που δέχθηκε κατά τους πρώτους πέντε μήνες του 2008, οι οποίες αφορούσαν 251 παιδιά, 197 αγόρια και 154 κορίτσια. Η πλειονότητα των παιδιών είχε υποστεί σωματική βία, σε ποσοστό 35% από τη μητέρα και 23% από τον πατέρα, ή είχε βιώσει την εγκατάλειψη και από τους δύο γονείς. Περισσότερες από τις μισές καταγγελίες -154 περιπτώσεις- αφορούσαν θύματα που δεν είχαν συμπληρώσει το 6ο έτος της ηλικίας τους, από τα οποία τα 90 ήταν αγόρια.

Το μέλλον των ατόμων που κατά την παιδική τους ηλικία έπεσαν θύματα κακοποίησης από το οικογενειακό τους περιβάλλον είναι μάλλον δυσοίωνο, καθώς, σύμφωνα με μελέτες που έχουν εκπονηθεί από το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, το 97% από αυτά αναπτύσσει παραβατική συμπεριφορά στην εφηβική και την ενήλικη ζωή του.

Το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού θα συμμετάσχει στο τριετές διαβαλκανικό ερευνητικό πρόγραμμα καταγραφής περιστατικών κακοποίησης και παραμέλησης ανηλίκων.

ΚΟΛΛΙΑ ΜΑΡΙΑ

Ελεύθερος Τύπος

08/11/2008
(Καθημερινή)

Ενα οργανωμένο σχολείο μέσα στο νοσοκομείο δίνει κουράγιο
Καθηγητές διδάσκουν παιδιά-ασθενείς, προσφέροντας και ψυχολογική βοήθεια
Της Πεννυς Mπουλουτζα

«Για τα παιδιά που νοσηλεύονται, είμαστε οι άνθρωποι που δεν φορούν λευκές μπλούζες. Εμείς έχουμε χρώμα. Δεν τους μιλάμε για ενέσεις, για φάρμακα, για θεραπείες. Τους μιλάμε για το χρώμα και τους ήχους του περιβάλλοντος εκτός νοσοκομείου». Με αυτές τις φράσεις ο κ. Κωνσταντίνος Κοτζιούλας, διευθυντής του γυμνασίου που στεγάζεται στο νοσοκομείο «Παίδων Αγία Σοφία», περιγράφει την ουσία του σχολείου εντός του νοσοκομείου. Μπορεί τυπικά να πρόκειται για μία εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά στην πραγματικότητα αποτελεί μία γέφυρα με τον έξω κόσμο, μία ψυχολογική βοήθεια για παιδιά τραυματισμένα σωματικά και ψυχικά, αλλά και την ελπίδα ότι «θα επιστρέψω», «θα γυρίσω ξανά στο σχολείο».

Στα νοσοκομεία παίδων «Αγία Σοφία» και «Αγλαϊα Κυριακού» λειτουργούν δύο νηπιαγωγεία, δύο δημοτικά σχολεία και ένα γυμνάσιο, τα μαθήματα των οποίων παρακολουθούν συνολικά περίπου 1.500 παιδιά - ασθενείς κάθε χρόνο.

Το γυμνάσιο ξεκίνησε τη λειτουργία του εντός του 2001. Απευθύνεται σε παιδιά που χρειάζεται να νοσηλευτούν στα δύο παιδιατρικά «Αγία Σοφία» και «Αγλαΐα Κυριακού» για μεγάλο χρονικό διάστημα. Πέρυσι, παρακολούθησαν μαθήματα του γυμνασίου συνολικά 398 μαθητές, με μέσο όρο παρακολούθησης περίπου τρεις εβδομάδες. Λειτουργεί τις απογευματινές ώρες και το κάθε μάθημα διαρκεί έως 30 λεπτά. Τα προβλεπόμενα για διδασκαλία μαθήματα είναι τα: Αρχαία, Νεοελληνική Γλώσσα και Γραμματεία, Μαθηματικά, Φυσική, Ιστορία, Καλλιτεχνικά (Μουσική και Ζωγραφική), Πληροφορική. Το γυμνάσιο τυγχάνει συμπαράστασης της πολιτείας, του Δήμου Αθηναίων και του προσωπικού του σχολείου και χαίρει πλήρους αποδοχή τόσο από τους γονείς όσο και από τους ίδιους τους μαθητές-ασθενείς.

Αξέχαστες εικόνες

«Θυμάμαι την περίπτωση ενός 13χρονου αγοριού, που θα υποβαλλόταν για δεύτερη φορά σε μεταμόσχευση μυελού των οστών», σημειώνει στην «Κ» ο κ. Κοτζιούλας. «Το αγόρι, κάθε φορά που ήταν να κάνει μάθημα, περίμενε τους καθηγητές έξω από το δωμάτιο να τους υποδεχθεί. Μέχρι και την τελευταία στιγμή ήθελε να κάνει μάθημα. Αντίστοιχη περίπτωση ήταν αυτή ενός 14χρονου με λευχαιμία, που τελικά ξεπέρασε. Το αγόρι υποβαλλόταν σε δύσκολη και επίπονη θεραπεία και δεν δεχόταν κανέναν στο δωμάτιο, εκτός από τους καθηγητές». «Αλλη περίπτωση που μου έχει μείνει στη μνήμη», συνεχίζει ο κ. Κοτζιούλας, «είναι μίας 14χρονης με σκλήρυνση κατά πλάκας, η οποία ήταν ίσως η καλύτερη μαθήτρια που είχα ποτέ. Δεν μάθαμε εγκαίρως ότι λόγω της πάθησης ούτε έβλεπε, ούτε άκουγε καλά. Το πρόβλημα το αντιλήφθηκαν στο τέταρτο μάθημα ο μουσικός μας και ο ζωγράφος. Τόσο καλή μαθήτρια ήταν!»

Για τις συνθήκες υπό τις οποίες γίνεται το μάθημα ο κ. Κοτζιούλας τονίζει: «Δεν είναι εύκολο. Εχει δυσκολία να αντέξεις και πρέπει πάντα να τηρείς λεπτές ισορροπίες. Μπορεί να χρειαστεί να κάνεις μάθημα σε θάλαμο με οκτώ παιδιά, ανοικτή τηλεόραση, γονείς που κλαίνε. Και εσύ θα πρέπει να βάλεις έναν αόρατο τοίχο γύρω από το παιδί και να κάνεις μάθημα».

«Είναι πολύ ιδιαίτερο σχολείο», σημειώνει στην «Κ» η φιλόλογος κ. Σταυρούλα Δρακοπούλου. «Εδώ πολλές φορές ξεχνάς τα δικά σου προβλήματα. Παίρνεις δόσεις σκληρής πραγματικότητας». Και προσθέτει: «Τα παιδιά επιζητούν το μάθημα για να ξεφύγουν από τη ρουτίνα».

Ο κ. Κοτζιούλας είναι ο ίδιος νεφροπαθής και χρειάζεται να υποβάλλεται τακτικά σε αιμοκάθαρση. Η πάθησή του εκδηλώθηκε για πρώτη φορά ενώ ήδη είχε αναλάβει τη διεύθυνση του γυμνασίου. Οπως τονίζει: «Για εμένα είναι μάθημα αυτά τα παιδιά. Με βοήθησαν πάρα πολύ. Με ατσάλωσαν για να αντιμετωπίσω το πρόβλημά μου. Aισθάνομαι σαν υγιής που απλώς πρέπει να κάνω αιμοκάθαρση. Εχω δει με πόσο χαμόγελο αντιμετωπίζουν τη δική τους ασθένεια. Μόνο να σας πω ότι τόσα χρόνια που είμαι εδώ, δεν έχω δει ένα παιδί να κλαίει».

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Παιδιά ηλικίας μέχρι και δέκα ετών βρέθηκε να έχουν αρτηρίες 45χρονου και άλλες καρδιαγγειακές ανωμαλίες αυξάνοντας επικίνδυνα τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, σύμφωνα με γιατρούς που χρησιμοποίησαν υπερήχους.

Οι μελέτες που παρουσιάστηκαν σε συνέδριο της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, αναφέρουν ότι το ένα τρίτο των παιδιών στις ΗΠΑ είναι υπέρβαρα και το ένα πέμπτο παχύσαρκα. Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι το «παιδικό λίπος» θα χαθεί καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, ωστόσο οι έρευνες δείχνουν ότι τα παχύσαρκα παιδιά γίνονται παχύσαρκοι ενήλικες, με αυξημένους κινδύνους εμφάνισης καρδιακών προβλημάτων.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής πρόσφατα σύστησε τη χορήγηση φαρμάκων μείωσης της χοληστερίνης για κάποιες περιπτώσεις υπέρβαρων παιδιών. Κανείς δε ξέρει το ακριβές πάχος της αρτηρίας ενός 10χρονου, αφού σπάνια δεν ελέγχονται συχνά για ίχνη καρδιοπαθειών, αλλά σίγουρα δεν θα πρέπει να μοιάζουν με αυτές ενός μεσήλικα άνδρα, όπως φάνηκε στις πρόσφατες κλινικές μελέτες.

Μία άλλη μελέτη συνδέει την παιδική παχυσαρκία με την αφύσικη μεγέθυνση της αριστερής καρδιακής κοιλίας, αυξάνοντας τον παράγοντα κινδύνου εκδήλωσης καρδιοπάθειας, εγκεφαλικού επεισοδίου και προβλημάτων καρδιακής αρρυθμίας.

Καθημερινή

Των Μιχαλη Κουτσιλιερη και Χαραλαμπου Μουτσοπουλου*

Στον προηγμένο κόσμο, οι Ιατρικές Σχολές έχουν προδιαγεγραμμένους στόχους για το πρότυπο των ακαδημαϊκών προσόντων των πτυχιούχων τους και των «διά του πτυχίου» πιστοποιούμενων ικανοτήτων τους. Ετσι, κάποιες Ιατρικές Σχολές έχουν επιλέξει ότι παράγουν ιατρούς, που θα κατευθύνονται στη γενική ιατρική και την πρωτοβάθμια ιατρική περίθαλψη. Αλλες, έχουν επιλέξει να «φτιάχνουν» ιατρούς με ισχυρό ακαδημαϊκό υπόβαθρο, έτοιμους να ακολουθήσουν μεταπτυχιακές σπουδές και ερευνητικό προσανατολισμό. Γίνεται λοιπόν αντιληπτό ότι η κάθε Ιατρική Σχολή προσδιορίζει τους στόχους της παρεχόμενης εκπαίδευσης και σχεδιάζει το αντίστοιχο πρόγραμμα σπουδών, καθορίζοντας και το πρότυπο των μελών του Διδακτικού-Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) που θα υπηρετήσουν τους ακαδημαϊκούς της στόχους.

Δυστυχώς, στην πατρίδα μας τα πράγματα έχουν αφεθεί στη μοίρα των «ημιμαθών» του υπουργείου Παιδείας. Μέσω ανελαστικών «νόμων- πλαισίων» και πολτοποίησης εκπαιδευτικών προγραμμάτων σπουδών, επικρατεί η λογική «μια συνταγή για όλες τις σχολές και όλα τα πανεπιστήμια». Ετσι επιτυγχάνεται η προς τα κάτω ισοπέδωση των ακαδημαϊκών μας ιδρυμάτων. Οι Ιατρικές Σχολές μας δυστυχώς, ορίζουν μόνον πόσα μαθήματα-εξετάσεις πρέπει να περάσουν οι φοιτητές για να αποκτήσουν το πολυπόθητο πτυχίο.

Το πρόγραμμα της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών έχει αποτελέσει σημείο τριβής μεταξύ των μελών ΔΕΠ, αλλά και των φοιτητών. Οσοι προτείνουν τη ριζική αναθεώρησή του, κατηγορούνται ότι δυναμιτίζουν την ομαλή λειτουργία της σχολής και αποκαλούνται «εκσυγχρονιστήρια». Κατά τη γνώμη πολλών καθηγητών, το πρόγραμμα σπουδών είναι άθροισμα εξαμηνιαίων μαθημάτων κορμού και κάποιων κατ’ επιλογή, ο αριθμός και η ποιότητα των οποίων δεν ελέγχεται. Τα περισσότερα απ’ αυτά τα κατ’ επιλογή μαθήματα έχουν επιβληθεί διαχρονικά στη βάση της «θέλησης» των κατά καιρούς «ισχυρών» καθηγητών της σχολής. Ετσι, δεν υπάρχει πρόγραμμα σπουδών, στη βάση του τι θέλουμε να γνωρίζει ο πτυχιούχος και τι δεξιότητες πρέπει να τον διακρίνουν, παίρνοντας το πτυχίο του. Ο αποφοιτήσας, παρότι έχει περάσει επιτυχώς τις προβλεπόμενες εξετάσεις στα μαθήματα, είναι άγνωστο αν μπορεί να εκτελέσει βασικές ιατρικές πράξεις και να αντιμετωπίσει κοινά ιατρικά προβλήματα της πρωτοβάθμιας ιατρικής φροντίδας.

Πώς μια αναθεώρηση του υπάρχοντος προγράμματος θα διασφαλίσει την ιατρική τους επάρκεια; Είναι προφανές ότι, εφόσον το εξαετές πρόγραμμα σπουδών ορίζει ότι οι φοιτητές μας θα «βλέπουν» ασθενή μόνο από τον τέταρτο χρόνο σπουδών και μετά, η ιατρική επάρκεια των αποφοίτων θα επαφίεται στη δική τους πρωτοβουλία.

Σήμερα, όμως, με την καθομολογούμενη εκρηκτική ανάπτυξη της γνώσης στις βιοϊατρικές επιστήμες, οι φοιτητές Ιατρικής πρέπει να ακολουθούν πρόγραμμα, που θα τους καταστήσει κοινωνούς όλων των βασικών εργαστηριακών και κλινικών συνιστωσών της σύγχρονης ιατρικής επιστήμης. Ενα τέτοιο πρόγραμμα, οφείλει και πρέπει να είναι εστιασμένο στην κατανόηση των μηχανισμών της ζωής και της ασθένειας, στις θεραπευτικές προσεγγίσεις των νόσων και τις επιδράσεις τους στον ασθενή, αλλά και ευρύτερα στην κοινωνία. Επιβάλλεται, ο φοιτητής, από τα πρώτα έτη των σπουδών του, να έρχεται σε επαφή με τον άρρωστο και να εκπαιδεύεται για τις επιπτώσεις της ασθένειας στον άνθρωπο και την κοινωνία.

Η ιατρική επιστήμη είναι και πρέπει να παραμείνει κάλεσμα προσφοράς. Ετσι, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που θα υπηρετεί αυτό το κάλεσμα, οφείλει να έχει στο επίκεντρό του τον ασθενή. Οφείλει να προετοιμάζει τον φοιτητή για τη λήψη απόφασης –διά του όρκου του– ότι, με την αποφοίτησή του θα δεσμεύεται διά βίου να είναι παρών δίπλα στον ασθενή, την ώρα της ανάγκης. Οι φοιτητές – μελλοντικοί ιατροί, ακολουθώντας το πρόγραμμα σπουδών, πρέπει να συνειδητοποιούν ότι, ξεκινούν τη «διά βίου αναζήτηση της αλήθειας», που απορρέει από την κατανόηση των μηχανισμών της ζωής και της νόσου.

Βέβαια, η οποιαδήποτε αναθεώρηση του προγράμματος δεν είναι δυνατό να γίνει σήμερα με τον υπάρχοντα τρόπο λειτουργίας των διοικητικών οργάνων του πανεπιστημίου. Ο λόγος είναι ότι, κάτι τέτοιο προσκρούει στις «δυναμικές μειοψηφίες» των φοιτητών, που ελέγχουν τη γενική συνέλευση της σχολής, συνεπικουρούμενες–κατευθυνόμενες από κάποιους, που φοβούνται ότι θα χάσουν τα όποια κεκτημένα τους προνόμια.

Με σκοπό να εκτιμήσει ο αναγνώστης τη δυσκολία του εγχειρήματος, θα αναφερθούμε στο τι συνέβη κατά τη διαδικασία των τελευταίων εκλογών για την ανάδειξη προέδρου και αναπληρωτή προέδρου στην Ιατρική Σχολή Αθηνών: «Δυναμική ομάδα φοιτητών» διέκοψε τις εκλογές και προκειμένου να «επιτρέψει» τη συνέχισή τους, υποχρέωσε τους υποψηφίους να «ορκισθούν» ότι δεν θα αλλάξει τίποτε στο υπάρχον πρόγραμμα σπουδών!

Παρ’ όλα αυτά όμως πιστεύουμε ότι, η ακαδημαϊκή κοινότητα –ΔΕΠ και φοιτητές– και το υπουργείο Παιδείας πρέπει να αντιληφθούν ότι αναθεώρηση του προγράμματος σπουδών, βασισμένη σε ξεκάθαρο πλαίσιο ακαδημαϊκών αξιών και στόχων, θα δώσει την ευκαιρία να «παράγουμε» ιατρούς και όχι «πτυχία Ιατρικής». Η ελπίδα μας είναι οι άμεσα ενδιαφερόμενοι, ιδιαίτερα οι φοιτητές και γιατί όχι η ίδια η κοινωνία, να παρέμβουν δυναμικά και να επιβάλουν την αναθεώρηση του προγράμματος σπουδών Ιατρικής στη χώρα μας.

* Ο κ. Μιχάλης Κουτσιλιέρης και ο κ. Χαράλαμπος Μουτσόπουλος είναι καθηγητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΗ ΜΕ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΘΑ ΒΡΕΘΕΙ Η ΕΥΡΩΠΗ
Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ

Οι κλιματικές αλλαγές βλάπτουν σοβαρά την υγεία μας… Αντιμέτωπη με μια έκρηξη επιδημιών και ασθενειών, που μεταδίδονται από έντομα και τρωκτικά, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς η Γηραιά Ηπειρος γίνεται όλο και πιο ζεστή και υγρή.

Η ανησυχητική αυτή επισήμανση έγινε κατά τη διάρκεια διήμερου συνέδριου του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου των Επιδημιών (ECDC), το οποίο είχε ως αντικείμενο την αυξανόμενη απειλή από ασθένειες που μεταδίδονται από κουνούπια, τσιμπούρια, μύγες και τρωκτικά, όπως μας ενημέρωσε ο ειδικός παθολόγος - ειδικός Τροπικής Λοιμωξιολογίας δρ Θεόδωρος Τσιάκος, διδάκτωρ Ιατρικής Παν/μίου Βιέννης - Παν/μίου Βερολίνου, CHARITE.

«Οι κλιματικές αλλαγές», τονίζει, «αναμένεται να επιφέρουν τη διάδοση ασθενειών όπως εγκεφαλίτιδα ή τσικουνγκούνια (τροπικός πυρετός). Τα σενάρια για τις κλιματικές αλλαγές προβλέπουν ότι πολλές περιοχές της Ευρώπης θα γίνουν πιο ζεστές και πιο υγρές. Οι αλλαγές αυτές θα έχουν άμεσο αντίκτυπο σε αυτές τις ασθένειες, που μεταδίδονται μέσω εντόμων, προκαλώντας ενδεχομένως επιδημίες δάγκειου πυρετού, τσικουνγκούνια ή πυρετού του δυτικού Νείλου.

Υπάρχει κάποια ασθένεια που ανησυχεί ιδιαίτερα τους ειδικούς;

«Ιδιαίτερη ανησυχία παρατηρείται για την εγκεφαλίτιδα, που θεωρείται μία από τις πλέον επικίνδυνες ασθένειες, αφού πλήττει το κεντρικό νευρικό σύστημα, η οποία απλώνεται ταχύτατα στην Ευρώπη. Ο αριθμός κρουσμάτων σε όλες τις ενδημικές περιοχές της Ευρώπης έχει αυξηθεί κατά 400% τα τελευταία 30 χρόνια».

Τι μπορεί να γίνει σε επίπεδο πρόληψης;

«Πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα ταχείας αντίδρασης μόλις εμφανιστούν οι ασθένειες, τεχνικοί των εργαστηρίων και εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας θα πρέπει να βρίσκονται σε επαγρύπνηση και να ενημερωθούν για τα συμπτώματα των ασθενειών αυτών, ώστε να μπορούν να τις αναγνωρίσουν και να τις διαγνώσουν εγκαίρως.

Ο ειδικός παθολόγος-ειδικός Τροπικής Λοιμωξιολογίας, δρ Θεόδωρος Τσιάκος
»Εκτός από τις κλιματικές αλλαγές, η απειλή των επιδημιών αυτών έχει αυξηθεί λόγω της παγκοσμιοποίησης και των επακόλουθων μετακινήσεων και εμπορικών σχέσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περσινή περίπτωση ταξιδιώτη, που είχε προσβληθεί από τσικουνγκούνια στην Ινδία και ο οποίος δέχθηκε τσίμπημα του ασιατικού κουνουπιού “τίγρη” στην περιοχή της Ραβένας στην Ιταλία», σημειώνει ο κ. Τσιάκος.

Το συγκεκριμένο έντομο έχει τη δυνατότητα μετάδοσης του τροπικού πυρετού, με αποτέλεσμα να προσβληθούν από τη νόσο πάνω από 250 άνθρωποι. Επρόκειτο για την πρώτη επιδημία τσικουνγκούνια εκτός των τροπικών περιοχών. Εχει αποδειχθεί ότι το ασιατικό κουνούπι «τίγρης» εισήχθη στην Ευρώπη από τη βιομηχανία μεταχειρισμένων ελαστικών αυτοκινήτων, δεδομένου ότι αποτελούν άριστες περιοχές αναπαραγωγής για τα κουνούπια.

Ομοίως, οι άνθρωποι μπορούν να μολυνθούν μέσω του ίδιου είδους κουνουπιών με τον ιό του δάγκειου πυρετού, που αν και στους περισσότερους ανθρώπους εκδηλώνεται ως μια ήπια γρίπη, σε κάποιους εξελίσσεται σε αιμορραγικό πυρετό. Το τελευταίο τεκμηριωμένο ξέσπασμα του δάγκειου πυρετού στην Ευρώπη εκδηλώθηκε στη χώρα μας την περίοδο 1927-1928 και προσέβαλε περίπου 1 εκατομμύριο ανθρώπους, ενώ προκάλεσε 1.000 θανάτους.

Τι γίνεται με την ελονοσία;

«Σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την “Προστασία της Υγείας στην Ευρώπη από τις Κλιματικές Αλλαγές”, υπολογίζεται ότι ο κίνδυνος μετάδοσης ελονοσίας στη Βρετανία θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 8% έως 15% μέχρι το 2050. Οι κίνδυνοι είναι μεγαλύτεροι στις χώρες όπου η εισαγωγή της ελονοσίας συμπίπτει με την κοινωνικοοικονομική υποβάθμιση, την αποδυνάμωση των συστημάτων υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, την ανεξέλεγκτη διασυνοριακή μετανάστευση και την έλλειψη περιβαλλοντικής διαχείρισης για τον έλεγχο των κουνουπιών».

Τι γίνεται με την ατμοσφαιρική ρύπανση;

«Η χειροτέρευση της ποιότητας του αέρα, ιδιαίτερα λόγω της ρύπανσης με όζον, θα αυξήσει την προδιάθεση για άσθμα και αναπνευστικές μολύνσεις, τον αριθμό των εισαγωγών σε νοσοκομεία και τις ημέρες απουσίας από την εργασία και το σχολείο. Στην προσπάθεια εξεύρεσης περισσότερων πηγών ενέργειας, θα αυξηθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση και μαζί της θα αυξηθούν και οι ασθένειες που σχετίζονται με αυτή καθώς και ο αριθμός των πρόωρων θανάτων που προέρχονται από ποικίλες αιτίες και συμβαίνουν σε ποικίλες ηλικίες. Τέλος, η μεγαλύτερη συχνότητα και σοβαρότητα των κυμάτων του καύσωνα θα οδηγήσει σε αύξηση της θνησιμότητας και του θερμικού στρες και της θερμοπληξίας».

Εχουμε και όλο περισσότερους καύσωνες. Ποιες είναι οι επιπτώσεις;

«Ο αυξανόμενος αριθμός των καυσώνων, που αναμένεται στο μέλλον να αυξηθεί περαιτέρω εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών, έχει σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία. Για παράδειγμα, το καλοκαίρι του 2003, ένα έντονο κύμα καύσωνα χτύπησε ένα μεγάλο τμήμα της δυτικής Ευρώπης. Δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες ανέφεραν περισσότερους από 70.000 επιπλέον θανάτους έναντι του μέσου όρου σε σχέση με μια πενταετία πριν. Σε ό,τι αφορά τους πληθυσμούς στην Ευρωπαϊκή Ενωση, έχει υπολογιστεί ότι η θνησιμότητα θα αυξάνεται κατά 1% έως 4% για κάθε αύξηση ενός βαθμού της θερμοκρασίας. Στα επεισόδια καύσωνα οι ηλικιωμένοι άνθρωποι αποτελούν την ομάδα υψηλού κινδύνου επειδή η γήρανση εξασθενίζει τη φυσιολογική ικανότητα του σώματος να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του. Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι, σύμφωνα με υπολογισμούς, αναμένονται 86.000 πρόσθετοι θάνατοι τον χρόνο στις χώρες της Ε.Ε. εάν σημειωθεί μια μέση αύξηση στην παγκόσμια θερμοκρασία 3 βαθμών Κελσίου την περίοδο 2071-2100 σε σχέση με την περίοδο 1961-1990. Σημειώνεται δε ότι η αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων θα αυξήσει το ποσοστό του πληθυσμού που θα βρίσκεται σε κίνδυνο. Πάντως, η άνοδος της θερμοκρασίας, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών, θα μπορούσε να έχει και μερικά βραχυπρόθεσμα οφέλη σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, όπως τη μειωμένη χειμερινή θνησιμότητα. Κι αυτό διότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας κατά 5% έως 30% τον χειμώνα σε σχέση με το καλοκαίρι. Πιο ευάλωτοι παρουσιάζονται οι πάσχοντες από καρδιαγγειακές παθήσεις επειδή το κρύο ευνοεί τη δημιουργία θρόμβων στα αίμα.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα είναι δυσανάλογα σοβαρότερες στις ευαίσθητες ομάδες πληθυσμού. Σε όλο τον πλανήτη στις πιο ευάλωτες ανήκουν οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και οι άνθρωποι υπό ιατρική παρακολούθηση. Χώρες που κατοικούνται από ανθρώπους χαμηλού εισοδήματος, περιοχές όπου επικρατεί υποσιτισμός, χώρες με κακές υποδομές, θα αντιμετωπίσουν τα σοβαρότερα προβλήματα προσαρμογής στις κλιματικές αλλαγές και αντιμετώπισης των κινδύνων που σχετίζονται με αυτές», καταλήγει ο κ. Τσιάκος. «Το πόσο ευάλωτη είναι μια ομάδα πληθυσμού σχετίζεται με τον γεωγραφικό χώρο και κατά πόσο στη συγκεκριμένη περιοχή είναι διαδεδομένες ασθένειες που σχετίζονται με κλιματικές αλλαγές, αν υπάρχει ανέκαθεν πρόβλημα λειψυδρίας και περιορισμένης δυνατότητας για εξεύρεση τροφής και αν οι πληθυσμοί είναι απομονωμένοι. Τέτοιοι πληθυσμοί είναι εκείνοι που κατοικούν σε νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη, ορεινές περιοχές, περιοχές με μόνιμη λειψυδρία, γιγαντουπόλεις και παράκτιες περιοχές σε αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς επίσης και φτωχοί άνθρωποι απροστάτευτοι από τα τοπικά συστήματα υγείας». *

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 08/11/2008

Η μελέτη, που βασίστηκε στις απαντήσεις τυχαίου δείγματος 378 γιατρών, ηλικίας έως 47 χρόνων, θα παρουσιαστεί στο 22ο ιατρικό συνέδριο Ενόπλων Δυνάμεων που διεξάγεται στη Θεσσαλονίκη.
«Δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτεις». Η ρήση ταιριάζει «γάντι» στους νέους γιατρούς στην Ελλάδα, οι οποίοι, σύμφωνα με έρευνα, καπνίζουν σε ποσοστό 71% αν και συμβουλεύουν τους ασθενείς τους να το κόψουν.

Όπως προκύπτει, το ποσοστό των νέων γιατρών που καπνίζει αγγίζει το 71% του συνόλου, ενώ 2 στους 3 παραδέχονται ότι καπνίζουν και στο χώρο του νοσοκομείου. Αρκετά συχνά μάλιστα καπνίζουν και μπροστά στους ασθενείς τους.

Όσον αφορά την κατανάλωση αλκοόλ, 38% δηλώνει ότι δεν καταναλώνει καθόλου αλκοόλ, 44% κάνει χρήση μέτριας ποσότητας, αλλά 18%, στην πλειονότητα άνδρες, παραδέχεται αυξημένη κατανάλωση εβδομαδιαίως. Από την άλλη, μόνο 12% δηλώνει ότι δεν πίνει καφέ σε αντίθεση με το 55% των ερωτηθέντων που καταναλώνει δύο φλιτζάνια καφέ ημερησίως.

Όπως συμπεραίνουν οι μελετητές, αν και οι συνήθειες των γιατρών δεν διαφέρουν σημαντικά από αυτές του υπόλοιπου πληθυσμού, ωστόσο «οφείλουν να μας προβληματίσουν τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την εικόνα και το παράδειγμα που δίνουν οι γιατροί στο κοινωνικό σύνολο».

Η μελέτη διενεργήθηκε από τους γιατρούς Σ. Πατιάκα, Α. Ζέρβα, Σ. Τσούκη, Θ. Γκοράνη, Ν. Σύρμο, Δ. Οπλοποιάδη, Ε. Τσούκη, Α. Τριανταφυλλοπούλου, Χ. Χαραλάμπους, Α. Μαριόλη, Σ. Ηλιοπούλου, Ε. Παυλίδου, Ε. Ξηροπούλου και Κ. Γρίβα.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

02/11/2008
Του Παντελή ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ

Ο 18ος αιώνας «ανακάλυψε» το παιδί. Αντί για μικρόσωμο ενήλικα και μικρό ζωάκι, όπως το έβλεπαν μέχρι τότε, προσλαμβάνει το παιδί ως ένα ευαίσθητο πλάσμα με ιδιαίτερες ανάγκες και δυνατότητες ανάπτυξης. Ο διαφωτισμός, από τον Λοκ, τον Ρουσώ και εντεύθεν αποθεώνει το παιδί και βλέπει σʼ αυτό τον φορέα μιας καλύτερης μελλοντικής κοινωνίας. Την άποψη αυτή μετουσιώνει πρακτικά ο Ρόμπερτ Όουεν («ουτοπικός σοσιαλιστής» σύμφωνα με το γνωστό βιβλίο του Φρίντριχ Έγκελς), με τη ίδρυση του πρώτου θεσμού προσχολικής αγωγής, το infant school, στο New Lanarck στη Σκωτία, το οποία δέχεται παιδιά μόλις περπατήσουν. Γράφει: «Ο σκοπός της κυβέρνησης είναι να κάνει ευτυχισμένους τους κυβερνώμενους και τους κυβερνώντες. Άρα η καλύτερη κυβέρνηση είναι εκείνη που παρέχει στην πράξη τη μεγαλύτερη ευτυχία στον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων, τόσο σε εκείνους που κυβερνούν, όσο και σε εκείνους που κυβερνώνται. (…) Με την υιοθέτηση κατάλληλων μέσων, ο άνθρωπος βαθμιαία μπορεί να εκπαιδευτεί να ζει σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου, χωρίς φτώχεια, χωρίς έγκλημα και χωρίς τιμωρία».

Το όνειρο εμπνέει

Μετά από πάμπολλες συζητήσεις, μεταξύ ειδικών και μη, για το βάσιμο ή το αβάσιμο του ονείρου του Διαφωτισμού, σήμερα όλοι συμφωνούν ότι η προσχολική αγωγή είναι κάτι περισσότερο από αναγκαία για το παιδί και την οικογένεια:

-Για λόγους κοινωνικής πολιτικής, καθώς σήμερα όλο και περισσότεροι γονείς, ιδιαίτερα νέοι, είναι υποχρεωμένοι να εργάζονται για να επιβιώσουν.

-Λόγω των αλλαγών στο πλαίσιο της οικογένειας, την αύξηση των διαζυγίων και τον αυξανόμενο αριθμό των μονογονεϊκών οικογενειών.

-Για λόγους παιδαγωγικούς. Ποιος μπορεί να συμβάλλει περισσότερο στην ανάπτυξη, γνωστική, ηθική και συναισθηματική, του παιδιού από έναν καλό παιδαγωγό στο κατάλληλο χώρο και περιβάλλον;

-Για λόγους πολιτισμικούς. Ποιος θεσμός, πέρα από την προσχολική αγωγή, μπορεί να φέρει σε επαφή σήμερα, σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία, σε επαφή παιδιά από διαφορετικές εθνότητες και πολιτισμούς και να τους καλλιεργήσει τόσο κοινές αξίες όσο και το σεβασμό της διαφοράς;

-Για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης. Ο Όουεν και οι επίγονοί του πίστευαν στο αυτονόητο που προκύπτει σήμερα από όλες τις έρευνες. Μπορεί το νηπιαγωγείο να μην αλλάζει ριζικά τη ζωή του παιδιού -και πώς άραγε- αλλά συνιστά θεμελιώδες αντισταθμισιτκό μέσο για τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων στην εκπαίδευση.

-Για πολλούς άλλους λόγους. Κατʼ οικονομία, παραθέτω από την πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής για την Εκπαίδευση στον 21ο αιώνα της UNESCO: «Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη σημασία στη σπουδαιότητα της εκπαίδευσης κατά την προσχολική ηλικία. Εκτός από την κοινωνικοποίηση, (…) διαπιστώθηκε ότι τα παιδιά που φοιτούν κανονικά στο σχολείο κατά την προσχολική ηλικία έχουν αργότερα πιο θετική στάση απέναντι στο σχολείο και λιγότερες πιθανότητες να το εγκαταλείψουν πρόωρα σε σύγκριση προς αυτά που δεν πηγαίνουν στο σχολείο στην ηλικία αυτή (…) Η φοίτηση σε μικρή ηλικία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά τα παιδιά των μεταναστών και αυτά που προέρχονται από πολιτισμικές και γλωσσικές μειονότητες να προσαρμοστούν καλύτερα στο σχολικό περιβάλλον. Τέλος, η δημιουργία εκπαιδευτικών ιδρυμάτων για παιδιά προσχολικής ηλικίας διευκολύνει τη συμμετοχή των γυναικών στην κοινωνική και οικονομική ζωή».

Παιδικοί σταθμοί και νηπιαγωγεία της ντροπής

Λίγο γιατί το υπουργείο Παιδείας, όπως ακριβώς και του Πολιτισμού, θεωρούνται παρακατιανά, λίγο γιατί τα δικά μας παιδιά πάνε σε άλλα σχολεία, λίγο γιατί γνώμονας λειτουργίας των κομμάτων εξουσίας είναι το άμεσο όφελος και η κάθε είδους πίεση, λίγο γιατί στους πολιτιστικούς κώδικες πολλών το σχολείο ταυτίζεται με «μαθαίνω παπαγαλιστί», η προσχολική αγωγή στην Ελλάδα είναι αφημένη στο έλεος του Θεού. Αν αφαιρέσουμε τη συγκριτικά γόνιμη δεκαετία 1975-1985, ελάχιστα πράγματα έγιναν.

Δεν έχουμε εικόνα των παιδικών σταθμών και των νηπιαγωγείων, γιατί όσο κι αν ψάξεις δεν βρίσκεις άκρη. Δεν ξέρουμε πόσα λεφτά παίρνουν από το Υπουργείο. Δεν ξέρουμε πόσα κτίρια είναι μισθωμένα και πόσα όχι. Στη σουρεαλιστική αυτή εικόνα μπορούμε να διακρίνουμε μόνο κάποιες πινελιές. Από αυτές, φαίνεται πως η κατάσταση είναι πολύ πιο τραγική απʼ ό,τι μπορούμε να φανταστούμε 200 χρόνια μετά τον Πεσταλότζι και τον Όουεν. Πολλά κτίρια (πιθανόν τα περισσότερο) είναι μισθωμένα και τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται σε τραγική κατάσταση. Κάποια στεγάζονται σε κοντέινερς. Οι μεγαλόσχημες διακηρύξεις για κατασκευή αιθουσών με σύμπραξη δημοσίων και ιδιωτών είναι το λιγότερο ανέκδοτο. Εξίσου προφανές είναι ότι στη εν λόγω συνθήκη είναι αστείο να μιλά κανείς για παιδαγωγικούς στόχους και παιδαγωγικό περιεχόμενο.

Οι παιδικοί σταθμοί και τα νηπιαγωγεία φτιάχτηκαν στην Ελλάδα κατά βάση τη δεκαετία του 1920, για να μάθουν τα παιδιά των κάθε λογής ξενόφωνων και προσφύγων, ανάμεσά τους και οι Μικρασιάτες, ελληνικά. Εκεί έμαθα και εγώ την ελληνική, καθότι στο σπίτι μιλούσαμε τούρκικα. Φτωχά ιδρύματα για φτωχούς ανθρώπους. Έτσι και έμειναν. Κάποια στιγμή, επειδή οι «πολιτισμένοι» Δυτικοί θεώρησαν την προσχολική αγωγή σημαντική για τα μικρά παιδιά, είπαμε και εμείς να μιλάμε όπως αυτοί. Σιγά μην τους πιστεύαμε.

Ο Παντελής Κυπριανός διδάσκει ιστορία της εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Πάτρας

http://www.avgi.gr/NavigateActiongo.action?articleID=415257