blog.argiriou.org

Ιφιγενεια Διαμαντη

Ενα απέραντο… τασάκι τείνει να γίνει το «απέραντο γαλάζιο», μετά την εφαρμογή του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος σε κλειστούς χώρους -άρα και στο εσωτερικό των πλοίων- επισημαίνει το Ινστιτούτο Θαλάσσιας και Περιβαλλοντικής Ερευνας Αιγαίου «Αρχιπέλαγος». Κι αυτό, επειδή όταν οι καπνίζοντες δεν βρίσκουν διαθέσιμο σταχτοδοχείο, σβήνουν τα αποτσίγαρα στο αποκαλούμενο «μεγάλο τασάκι» που εν προκειμένω είναι η θάλασσα. «Το πρόβλημα διογκώθηκε μετά την απαγόρευση, καθώς δεν υπήρχε ενημέρωση ή περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση», τονίζει στην «Κ» ο υπεύθυνος επικοινωνίας του Αρχιπελάγους, Γιάννης Κουτελίδας. «Το τελευταίο διάστημα, στο κατάστρωμα των επιβατηγών πλοίων συγκεντρώνεται ολοένα και μεγαλύτερος αριθμός από αποτσίγαρα, ενώ μεγάλο ποσοστό από τα σκουπίδια στις παραλίες αποτελούν πλέον… οι γόπες» προσθέτει. Για του λόγου το αληθές, φέτος το φθινόπωρο, το Αρχιπέλαγος σχεδιάζει να δώσει συνέχεια στην περσινή έρευνά του στις παραλίες της Ικαρίας και της Αττικής, προσθέτοντας ενδεχομένως τη Σάμο. Το ρεκόρ κατέχει η παραλία Θέρμα στην Ικαρία, όπου βρέθηκαν 78 «γόπες»/τ.μ., ικανές να ρυπάνουν 3.120 λίτρα νερού.

Αυτές οι «γόπες», όταν εκσφενδονίζονται από το κατάστρωμα στη θάλασσα, αποτελούν τροφή για φάλαινες, δελφίνια, ψάρια, θαλασσοπούλια και χελώνες, με καταστροφικές συνέπειες. Κι αυτό, επειδή το φίλτρο αποτελείται από 95% συνθετικό πολυμερές οξικής κυτταρίνης που διασπάται με πολύ αργούς ρυθμούς. Ειδικά τα μικρότερα είδη, μπορεί να πεθάνουν από την πείνα, επειδή η κατάποση του φίλτρου τούς δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι είναι χορτάτα, ενώ παράλληλα μπορεί να τραυματίσουν ή και να φράξουν τον οισοφάγο, το στόμα και το στομάχι τους. «Τα επιβατηγά πλοία επιβάλλεται να εφοδιαστούν με ειδικά σταχτοδοχεία καταστρώματος, όπως συμβαίνει με τα ξένα πλοία», επισημαίνει ο διευθυντής του Αρχιπελάγους, Θοδωρής Τσιμπίδης. Πάντως, «περίπου 35 επιδαπέδια σταχτοδοχεία και 200 σταχτοδοχεία εξωτερικού χώρου έχει τοποθετήσει στα μεγάλα πλοία της η Blue Star», σύμφωνα με τον διευθυντή ξενοδοχειακού τμήματος της εταιρείας, Νίκο Τριανταφυλλίδη, ενώ φέτος για τρίτη σεζόν μοιράζει τα λεγόμενα χαρτονένια «σταχτοδοχεία παραλίας» στους επιβάτες.

Oπως αναφέρεται σε χθεσινή του ανακοίνωση, η γνωμάτευση είναι παρόμοια με εκείνη που απαιτείται για τη συνταγογράφηση των αντιιικών φαρμάκων και θα πρέπει υποχρεωτικά να αναφέρει τα πλήρη στοιχεία του γιατρού και του ασθενή για τον οποίο προορίζεται το εμβόλιο. Στο έντυπο της γνωμάτευσης θα πρέπει να εξηγούνται και οι λόγοι για τους οποίους συνταγογραφείται το εμβόλιο, να αναφέρεται δηλαδή η ομάδα υψηλού κινδύνου στην οποία ανήκει ο κάθε ασθενής.

Οι αιτιολογημένες γνωματεύσεις τόσο για το εμβόλιο του πνευμονιόκοκκου όσο και για τα αντιιικά φάρμακα θα πρέπει να φυλάσσονται από τους φαρμακοποιούς για διάστημα δύο ετών.

Σημειώνεται ότι ήδη κρατούνται λίστες αναμονής για τις παρτίδες που αναμένονται, καθώς ο φόβος της νέας γρίπης είχε αποτέλεσμα να εξαφανιστούν τα εμβόλια από τα φαρμακεία! Οπως ανέφερε χθες στην «Ε» ο πρόεδρος του ΕΟΦ Β. Κονταζαμάνης, μέχρι τέλος του μήνα θα παραληφθούν 75.000 δόσεις εμβολίων.

Οι ομάδες υψηλού κινδύνου για σοβαρές αναπνευστικές λοιμώξεις είναι:

* Παιδιά ηλικίας από 2 μηνών μέχρι 5 ετών (που δεν έχουν ήδη εμβολιασθεί σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών)

* άτομα που έχουν μολυνθεί με τον ιό HIV ή

* με επίκτητη ανοσοκαταστολή εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας

* με συγγενή ανοσολογική ανεπάρκεια

* με λειτουργική ή ανατομική ασπληνία π.χ. δρεπάνωση, μικροδρεπανοκυτταρική αναιμία, σπληνεκτομή

* με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

* με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια

* με χρόνιες πνευμονοπάθειες

* με χρόνια ηπατική ανεπάρκεια

* με σακχαρώδη διαβήτη

* με διαφυγή εγκεφαλονωτιαίου υγρού από συγγενείς ή επίκτητες αιτίες

* με κοχλιακό εμφύτευμα

* ηλικίας> 60 ετών

Hμερομηνία δημοσίευσης: 20/08/2009
Της Μαρίας Αρβανίτη Σωτηροπούλου*

Το καλοκαίρι κύλησε με την τρομολαγνεία του νέου ιού της γρίπης. Η ιατρική άποψη ακούστηκε υπεύθυνα από τα χείλη του καθηγητή Τριχόπουλου, που επανειλημμένα τόνιζε ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού, αν και θάνατοι μπορεί να συμβούν όπως σε κάθε επιδημία κοινής γρίπης, που υπογράμμιζε ότι ο ίδιος δεν σκόπευε να κάνει εμβόλιο λόγω της διασταυρούμενης ανοσίας, που φαίνεται ότι έχουν αναπτύξει τα άτομα μεγάλης ηλικίας στον συγκεκριμένο ιό, ενώ υπενθύμιζε τις γνωστές παρενέργειες, που είχαν παρουσιαστεί από τη βιαστική χρήση εμβολίων ορισμένων στελεχών της γρίπης.

Μετά από τόσους μήνες και ενώ τα κρούσματα κάτω από την υπερεντατική στόχευση των ΜΜΕ ήδη αποδείχθηκαν αναρίθμητα και ελαφρά, εμφανίστηκαν οι ανεύθυνοι, που προπαγανδίζουν την κατάργηση κάθε εμβολιασμού σαν αντίδοτο στα πραγματικά οφέλη των φαρμακοβιομηχάνων. Τόσο στα ΜΜΕ όσο και στο διαδίκτυο προωθούνται σενάρια συνωμοσίας και άρθρα αναξιόπιστα στα οποία ανασύρονται από τις υποσημειώσεις της Ιστορίας της Ιατρικής οι παρενέργειες των πρώτων πειραματισμών στα εμβόλια, ενώ διαγράφονται τα τεράστια οφέλη της ανθρωπότητας από την όλο και ασφαλέστερη πρακτική των εμβολιασμών.

Κάθε ιατρική πρακτική περιέχει κινδύνους. Ειδικά για τα εμβόλια οφείλουμε ευγνωμοσύνη στους πρώτους ερευνητές, που συχνά χρησιμοποίησαν τον εαυτό τους ή τα παιδιά τους σαν πειραματόζωα. Χάρη στην ενεργητική ανοσοποίηση των εμβολιασμών, νόσοι όπως η ευλογιά, η πολιομυελίτιδα, ο τέτανος, η διφθερίτιδα έχουν πρακτικά εξαφανισθεί από τον πολιτισμένο κόσμο, η θνησιμότητα στις ηλικίες 1-14 ετών μετά την εφαρμογή τους (1955-1967) έπεσε στο 80%, ενώ κάθε χρόνο πολλοί ηλικιωμένοι άνθρωποι σώζονται χάρη στον ετήσιο αντιγριπικό τους εμβολιασμό.

Κανείς υπεύθυνος γιατρός δεν θεωρεί τον εμβολιασμό πανάκεια και πάντα πρέπει να συνεκτιμώνται η ανάγκη για το άτομο και τον πληθυσμό, η αποτελεσματικότητα και ασφάλεια του κάθε εμβολίου και η προσωπική άνεση και αποδοχή του κάθε ατόμου. Η συγκεκριμένη πανδημία προφανώς δεν είναι πανούκλα και αυτό που πανικοβάλλει τα κράτη δεν είναι η θνησιμότητα, αλλά οι οικονομικές της επιπτώσεις, το ενδεχόμενο να ασθενήσει ταυτόχρονα το 50% του ενεργού πληθυσμού σε περιβάλλον μάλιστα οικονομικής κρίσης. Το φαινόμενο γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον όταν παρατηρούμε στις ΗΠΑ τις αναμενόμενες αντιδράσεις όχι τόσο των ασφαλιστικών εταιρειών, όσο των μικρομεσαίων στις προσπάθειες του Ομπάμα να δημιουργήσει το αμερικανικό ΕΣΥ. Για μας είναι παράλογος ο πανικός του μέσου αμερικανού να δώσει στο κράτος «λευκή επιταγή για την υγεία τρίτων», όσο και η εικόνα των συνωθούμενων σε ουρές ανασφάλιστων αμερικανών για δωρεάν περίθαλψη από ΜΚΟ, που ιδρύθηκαν για την περίθαλψη πολιτών του Τρίτου Κόσμου.

Στην εποχή της χρηματιστηριακής παγκοσμιοποίησης η Ιατρική έχει απομακρυνθεί από τις αρχές του Ιπποκράτη και αφού πέρασε από την Ιατρική της Ασθένειας (όπου ο ασθενής ταυτιζόταν με το σύμπτωμα) στην Ιατρική της Υγείας (όπου ενοχοποιείται, αν δεν προλάβει την εμφάνιση της νόσου) έχει σήμερα μεταλλαγεί στη Διαχείριση της Περίθαλψης, όπου υπέρτατη αρχή αναγορεύεται, όχι το τι επιτάσσει η επιστήμη για τη εξατομικευμένη ανάγκη του ασθενούς, αλλά η περιβόητη cost efficiency. Σε αυτό το καθεστώς εμπορίου όλα επιτρέπονται, αφού για πρώτη φορά κέντρο λήψης ιατρικών αποφάσεων για τον ασθενή δεν είναι ο γιατρός, αλλά ο manager και το χρηματιστήριο. Αυτό ξεκίνησε από τις ΗΠΑ που διαθέτουν το πιο υποτυπώδες σύστημα δημόσιας υγειονομικής περίθαλψης, (Medicare - Medicaid) να καλύπτει μη 40 εκατομμύρια Αμερικανούς, μη παρέχοντας ούτε δωρεάν φαρμακευτική περίθαλψη σε αυτούς τους εξαθλιωμένους, που αν και είδαμε στις τηλεοπτικές μας εικόνες, φαίνεται ότι παραμένουν αόρατοι στη συνείδηση των μέσων συμπατριωτών τους. Αυτό το σύστημα ιδιωτικοποίησης της Υγείας ήδη εφαρμόζεται σήμερα και στη χώρα μας με τα ήδη ορατά αποτελέσματα, τόσο στη νοσοκομειακή όσο και την πρωτοβάθμια περίθαλψη.

Σε αυτό το περιβάλλον είναι ανήθικο το να εγκαλείται η όποια κυβέρνηση επειδή έσπευσε να εξασφαλίσει δωρεάν εμβόλιο για όποιον πολίτη επιλέξει να προστατευθεί από την υπαρκτή πανδημία, αφού και όποτε το εμβόλιο παραχθεί και είναι ασφαλές. Οι αφορισμοί και η κινδυνολογία θυμίζουν τις πρακτικές φανατικών, που προτιμούν να πεθάνει το παιδί τους από αιμορραγία μετά τροχαίο παρά να του κάνουν μετάγγιση. Αν και κανείς δε μπορεί με σιγουριά να προβλέψει το μέγεθος του κινδύνου, (υπάρχει πάντα κίνδυνος μετάλλαξης οιουδήποτε ιού σε τοξικότερο στέλεχος) καλό είναι να τηρούμε όλοι το μέτρο, λογαριάζοντας πάντα και τις κρυφές παραμέτρους κάθε θέματος. Επιδημίες υπήρχαν και θα υπάρχουν σε αυτό τον ζωντανό πλανήτη, γιατί η ζωή δεν είναι τίποτε λιγότερο από την πάλη όλων των εμβίων όντων για επιβίωση. Ο άνθρωπος επιβίωσε σαν είδος πολλών πανδημιών και σήμερα γνωρίζει περισσότερα για ν’ αντιμετωπίσει την πραγματική απειλή από τους μεταλλασσόμενους ιούς, που η ίδια η τεχνολογική πρόοδος προκαλεί. Γιαυτό και όσο περισσότερα αντιβιοτικά και αντιικά καταναλώνουμε (συχνότατα χωρίς συνταγή γιατρού) τόσο περισσότερα και ανθεκτικότερα στελέχη δημιουργούμε.

Ο δυτικός άνθρωπος έχει την τάση να θεωρεί ότι έχει προνόμιο σε δυνητική αθανασία και ενοχλείται μόνο όταν ο κίνδυνος χτυπήσει τη δική του πόρτα. Το ζήσαμε και με το SARS, το ΑΙDS και τις «τρελές αγελάδες» και σίγουρα θα επαναληφθεί, παρά τα σύνορα και τις απαγορεύσεις, όσο υπάρχουν άνθρωποι. Μπορούμε ν’ ακολουθούμε τους βασικούς κανόνες υγιεινής που ισχύουν από τον καιρό του Ιπποκράτη, χωρίς πανικό, με σύνεση, τηρώντας πάντα το μέτρο. Στο κάτω κάτω στατιστικά είναι πιθανότερο να πάμε από την πανδημία των καρδιαγγειακών ή των τροχαίων παρά από τη νέα γρίπη.

* Η Μαρία Αρβανίτη Σωτηροπούλου είναι γιατρός βιοπαθολόγος - συγγραφέας

Ειδική λίστα για τους κανόνες λειτουργίας των βρεφονηπιακών σταθμών σε θέματα υγιεινής σχετικάμε τη νέα γρίπη έχει ήδη δημιουργήσει το Εθνικό Επιστημονικό και Επιχειρησιακό Συμβούλιογια την Πανδημία. Η λίστα αυτή έχει μάλιστα προωθηθεί ήδη στην πολιτική ηγεσία καθώς οι ιδιωτικοί βρεφονηπιακοί σταθμοί θα ανοίξουν την ερχόμενη Δευτέρα 17 Αυγούστου (οι δημόσιοι θα αρχίσουν τη λειτουργία τους την 1η Σεπτεμβρίου). Σύμφωνα με πληροφορίες του «Βήματος», στους κανόνες περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η ύπαρξηυπευθύνου σε κάθε σταθμό ο οποίος θα έχει την επίβλεψη σχετικά με την τήρηση των μέτρων υγιεινής, η χρήση αποκλειστικώς παιχνιδιών από πλαστικό και όχι από ύφασμα, τα οποία θα πρέπεινα πλένονται αρκετές φορές μέσα στην ημέρα,καθώς και η συχνή χρήση αντισηπτικών μαντιλιώνπου θα περιέχουν αλκοολούχες ουσίες, όχι όμως και αλκοόλ το οποίο μπορεί να είναι επιβλαβέςγια τα μικρά παιδιά. Είναι απορίας άξιον βέβαια το πώς θα τηρηθούν τόσο αυστηροί κανόνεςστους βρεφονηπιακούς σταθμούς όταν υπάρχειήδη μεγάλη έλλειψη προσωπικού για τη φύλαξητων παιδιών, η οποία μάλλον δεν αφήνει περιθώριοσε… πολυτέλειες όπως οι ειδικές συστάσειςυγιεινής εξαιτίας της νέας γρίπης.

ΚΥΡ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Μικροί… φαρμακοποιοί πρέπει να γίνουν οι γονείς σε απομακρυσμένα νησιά και περιοχές της χώρας μας εάν το παιδί τους αρρωστήσει από τη νέα γρίπη και χρειαστεί να λάβει το πιο περιζήτητο φάρμακο των ημερών, το Ταμιφλού.

Η φαρμακευτική εταιρεία διέκοψε την παρασκευή του σιροπιού που απευθυνόταν σε παιδιά επειδή απατείται 25πλάσιος χρόνος σε σχέση με τις κάψουλες, στις οποίες εστιάζει πλέον την παραγωγή της. Τα λιγοστά αποθέματα σε σιρόπι που υπήρχαν (90 τεμάχια συνολικά), έχουν ήδη διανεμηθεί το προηγούμενο διάστημα σε νοσοκομεία και φαρμακεία, με συνέπεια να πρέπει τώρα οι γονείς να παρασκευάζουν μόνοι τους το θεραπευτικό σχήμα σε πόσιμη μορφή αξιοποιώντας τις κάψουλες.

*Οπως διευκρινίζεται από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων, πρέπει να διαβαστεί προσεκτικά το φύλλο οδηγιών του φαρμάκου όπου και αναφέρονται όλες οι σχετικές πληροφορίες. Η διαδικασία ωστόσο δεν μοιάζει και τόσο απλή δεδομένου ότι οι δόσεις που πρέπει να χορηγούνται στα παιδιά κάτω του ενός έτους ή σε όσα δεν έχουν πολύ μεγάλο βάρος είναι μικρότερες από την ποσότητα που περιέχεται σε μία κάψουλα.

*Ωστόσο στις αποθήκες του Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Ερευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ) υπάρχουν διαθέσιμες ποσότητες σκόνης του φαρμάκου το οποίο μπορεί να μετατραπεί σε πόσιμη μορφή. Ομως η διάρκεια ζωής του μετά τη δημιουργία του είναι μόλις 3 εβδομάδες και 6 όταν φυλάσσεται εντός ψυγείου. Για το λόγο αυτό δεν έχουν παραχθεί ακόμη. Ειδικότερα σήμερα υπάρχουν συνολικά 350 κιλά σκόνης Ταμιφλού που μπορούν να δημιουργήσουν 350.000 δόσεις του φαρμάκου.

Εκτός από τη σκόνη του φαρμάκου η χώρα μας διαθέτει και 500.000 κουτιά του σκευάσματος που είχαν αγοραστεί στο παρελθόν για τη γρίπη των πτηνών ενώ τις τελευταίες ημέρες στο εθνικό απόθεμα προστέθηκαν άλλα 100.000 τεμάχια Ταμιφλού και 350.000 κουτιά Ρελέντζα.

*Αξιοσημείωτο είναι όμως το γεγονός ότι περί τα 30.000 κουτιά Ταμιφλού βρίσκονται στα συρτάρια των ελληνικών νοικοκυριών. Αυτά είχαν αγοραστεί πριν από την απαγόρευση της διάθεσής τους από τα φαρμακεία. Είναι ενδεικτικό ότι όταν ξέσπασε το θέμα της νέας γρίπης τον Απρίλιο η παρασκευάστρια εταιρεία είχε στις αποθήκες της περί τα 220.000 τεμάχια ενώ τώρα, που αποδεσμεύτηκαν και πάλι τα σκευάσματα, στην αγορά διατέθηκαν 175.000.

*Τόσο οι υγειονομικοί φορείς όσο και οι επιστήμονες επισημαίνουν πως τα αντιιικά φάρμακα δεν πρέπει να λαμβάνονται άνευ λόγου. Οπως λέει ο πρόεδρος του ΕΟΦ Βασ. Κοντοζαμάνης: «Τα φάρμακα αυτά δεν είναι καραμέλες. Θέλουμε να διασφαλίσουμε την ορθή διακίνηση και συνταγογράφηση προκειμένου να αποφύγουμε φαινόμενα άσκοπης κατανάλωσης που μπορεί να κάνουν πιο ανθεκτικά τον ιό αλλά και να προκαλέσουν παρενέργειες».

*Στο ίδιο μήκος κύματος και ο αντιπρόεδρος του ΙΦΕΤ Γ. Κιοσές: «Τα αντιικά φάρμακα Ταμιφλού και Ρελέντζα δεν είναι φάρμακα πρόληψης αλλά θεραπείας των συμπτωμάτων της νέας γρίπης. Χωρίς να αποκλείονται κάποιες παρενέργειες από την αλόγιστη χρήση τους, καθώς και η αντοχή του ιού σε αυτά από την ανεξέλεγκτη χορήγησή τους. Γι’ αυτό η λήψη τους θα πρέπει να γίνεται κατόπιν αιτιολογημένης ιατρικής συνταγής».

ΔΗΜΗΤΡΑ ΕΥΘΥΜΙΑΔΟΥ

(ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ)

Μελέτη του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης συνιστά σύνεση στη χορήγηση αντιιικών σκευασμάτων

Πεννυ Μπουλουτζα

Αντιιικά σκευάσματα, όπως είναι το πασίγνωστο Tamiflu, δεν πρέπει να χορηγούνται στα παιδιά με μεγάλη ευκολία. Οπως σημειώνουν Βρετανοί ερευνητές, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η χορήγηση αυτών των σκευασμάτων μπορεί να αποτρέψει την εμφάνιση επιπλοκών από τις ιογενείς λοιμώξεις, ενώ οι παρενέργειές τους είναι σημαντικές. Ισως, λοιπόν, η χορήγηση αντιιικών να προκαλεί μεγαλύτερο κακό στην παιδική υγεία από ό,τι αρχικώς πιστεύαμε.

Η μελέτη, βεβαίως, δεν αναφέρεται στην περίοδο της νέας γρίπης, κατά την οποία το Tamiflu χορηγήθηκε κατά κόρον ακόμα και για προληπτικούς λόγους. Σύμφωνα, μάλιστα, με τους υπολογισμούς των ειδικών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, η χορήγηση αντιιικών σκευασμάτων βοηθά ώστε να περάσουν τα συμπτώματα της γρίπης μία ημέρα ταχύτερα από ό,τι θα συνέβαινε εάν δεν είχε ληφθεί κανένα φάρμακο, ενώ δεν περιορίζει τις κρίσεις άσθματος, ούτε μειώνει τις πιθανότητες χορήγησης αντιβιοτικών. Επίσης, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης διαπίστωσαν ότι η χορήγηση Tamiflu μειώνει τις πιθανότητες μετάδοσης της γρίπης κατά 8%.

Οι ερευνητές καλέσαν τη βρετανική κυβέρνηση να επαναξιολογήσει την πρακτική χορήγησης αντιιικών σκευασμάτων στα παιδιά που δεν έχουν κλείσει τα 12 χρόνια. Από την άλλη η φαρμακοβιομηχανία Roche επισημαίνει ότι οι παρενέργειες του σκευάσματος ήταν γνωστές, καθώς και ότι το φάρμακο μπορεί να προστατεύσει από τη γρίπη και να μειώσει τη διάρκεια και δριμύτητα των συμπτωμάτων της νόσου.

Στην Ελλάδα, το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων σε πρόσφατες οδηγίες του εφιστά την προσοχή των παιδιάτρων στη χορήγηση των αντιιικών, η οποία θα πρέπει να γίνεται μόνο σε παιδιά που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου για σοβαρή νόσηση ή εμφανίζουν επιπλοκές. Διευκρινίζει ότι οι οδηγίες αυτές δύναται να τροποποιηθούν, καθώς συλλέγονται δεδομένα για την αποτελεσματικότητα των αντιιικών, τις ανεπιθύμητες ενέργειες και την ευαισθησία του νέου ιού γρίπης Α/Η1Ν1 σε αυτά. Ειδικά για τα παιδιά ηλικίας μικρότερης του ενός έτους τονίζεται ότι οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να συνυπολογίζουν το γεγονός των περιορισμένων δεδομένων για την ασφάλεια των αντιιικών πριν από τη λήψη απόφασης για τη χορήγησή τους.

Υπενθυμίζεται ότι ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων έχει ζητήσει από τους επαγγελματίες υγείας να είναι ιδιαίτερα σχολαστικοί στην αναφορά ενδεχόμενων παρενεργειών σε ασθενείς από τα αντιιικά φάρμακα και τα εμβόλια κατά της γρίπης.

Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι έως και την περασμένη Παρασκευή η χορήγηση των αντιιικών φαρμάκων στην Ελλάδα επιτρεπόταν μόνο από τα νοσοκομεία. Την περασμένη Παρασκευή εξεδόθη από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων απόφαση για τους όρους διάθεσης των αντιιικών φαρμάκων και από τα ιδιωτικά φαρμακεία, μετά από συνταγή γιατρού συνοδευόμενη από αιτιολογημένη ιατρική γνωμάτευση. Οπως είπε στην «Κ» ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Αθηνών κ. Κωνσταντίνος Λουράντος, σε 2-3 ημέρες αναμένεται να έχουν προμηθευτεί τα φαρμακεία τα συγκεκριμένα σκευάσματα, καθώς χθες άρχισαν οι σχετικές παραγγελίες προς τις φαρμακαποθήκες που με τη σειρά τους θα πρέπει να προμηθευτούν τα φάρμακα από τις παρασκευάστριες εταιρείες. Ωστόσο, όπως εκτιμά ο κ. Λουράντος, ζήτηση στα αντιιικά δεν αναμένεται πριν από τον Σεπτέμβριο, οπόταν θα υπάρχουν περισσότερα κρούσματα νέας γρίπης και παράλληλα θα είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι οι ιδιώτες γιατροί για τη συνταγογράφησή τους (δηλαδή θα έχουν προμηθευτεί τα έντυπα για τις γνωματεύσεις).

Γαλανοπούλου Μ.
16/08/2009
Το άνοιγμα των σχολείων τον Σεπτέμβριο αποτελεί τη νέα πρόκληση, μπροστά στην οποία βρίσκονται πλέον οι χώρες του βόρειου ημισφαιρίου σε ό,τι αφορά τη γρίπη τύπου Α (Η1Ν1). Την ώρα που συνεχίζεται ο αγώνας δρόμου για την παρασκευή του εμβολίου όσο το δυνατόν νωρίτερα μέσα στο φθινόπωρο, η επιστροφή των μαθητών στα θρανία προβληματίζει έντονα για τον κίνδυνο μαζικής διασποράς της νόσου. Στην Ελλάδα, οι μέχρι στιγμής εισηγήσεις των ειδικών είναι να χτυπήσει κανονικά το κουδούνι στις 11 του επόμενου μήνα, ενώ άλλες χώρες προετοιμάζονται ακόμη και για τα χειρότερα, όπως η Γαλλία που έχει έτοιμο πρόγραμμα μετάδοσης μαθημάτων από την κρατική τηλεόραση και το ραδιόφωνο για διάστημα έως και τρεις μήνες.

Αυτή την εβδομάδα αναμένονται οι τελικές αποφάσεις από τα συναρμόδια υπουργεία Παιδείας και Υγείας για το τι θα γίνει με τα σχολεία, αφού εκτιμηθεί για άλλη μια φορά η κατάσταση σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα. Το ζήτημα συζητήθηκε την περασμένη Τετάρτη από το Εθνικό Επιστημονικό Συμβούλιο για την Πανδημία της Γρίπης, το οποίο στην κατ’ αρχήν εισήγησή του προτείνει να μην αλλάξει τίποτα στον υπάρχοντα προγραμματισμό για τα Δημοτικά, Γυμνάσια και Λύκεια.

“Κρας τεστ” θα αποτελέσει άλλωστε το άνοιγμα των βρεφονηπιακών σταθμών, το οποίο θα γίνει κανονικά όπως ανακοίνωσε ήδη ο υπουργός Υγείας Δημήτρης Αβραμόπουλος. Τη Δευτέρα 17 του μήνα ξεκινά η λειτουργία των ιδιωτικών σταθμών, ενώ την 1η Σεπτεμβρίου και των δημόσιων. Αυτό που μελετάται είναι στην περίοδο έξαρσης του ιού της νέας γρίπης να επαναξιολογείται το ζήτημα της λειτουργίας των σχολείων, με βάση τον βαθμό εξάπλωσης της νόσου αλλά και τις εμπειρίες άλλων χωρών. Δεν έχει αποκλειστεί το ενδεχόμενο να κλείσουν τα σχολεία για χρονικό διάστημα δύο εβδομάδων, σε περίπτωση πανδημίας, οπότε αναμένεται να καταρτιστεί σχέδιο αναπλήρωσης των χαμένων σχολικών ωρών. Αυτό πάντως που οι ειδικοί επισημαίνουν είναι ότι η λειτουργία ενός σχολείου δεν είναι απαραίτητο να σταματήσει αν καταγραφούν κάποια κρούσματα σ’ αυτό.

Στο μεταξύ, τα 1424 έχουν φθάσει τα επιβεβαιωμένα εργαστηριακά κρούσματα της νέας γρίπης στην Ελλάδα, σύμφωνα με την εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης της γρίπης που εκδίδει το ΚΕΕΛΠΝΟ. Τις τελευταίες μέρες καταγράφηκαν 422 επιπλέον, με την Αττική να εμφανίζει συνολικά τα περισσότερα (684) και να ακολουθούν τουριστικοί προορισμοί, όπως η Κρήτη (203) και τα Ιόνια νησιά (146). Σύμφωνα με το ΚΕΕΛΠΝΟ, η δραστηριότητα της γρίπης βρίσκεται στα ίδια περίπου επίπεδα με αυτά της προηγούμενης εβδομάδας.

“Ταμιφλού” αλλά με σύνεση

Στις προθήκες των φαρμακείων βρίσκονται ξανά τα αντιϊκά φάρμακα, ύστερα από την ελεγχόμενη απελευθέρωση της χορήγησής τους που αποφάσισε το υπουργείο Υγείας. Τις προηγούμενες ημέρες ο Δημ. Αβραμόπουλος έσπευσε να διαβεβαιώσει ότι το εθνικό απόθεμα των σκευασμάτων αυτών παραμένει σταθερό και ικανό να καλύψει το 20,5% του πληθυσμού.

Η χορήγηση των αντιϊκών θα γίνεται με αιτιολογημένη ιατρική γνωμάτευση συνοδευόμενη από συνταγή. Μάλιστα, όπως επέστησε την προσοχή ο Εθνικός Οργανισμών Φαρμάκων, η αιτιολογημένη ιατρική γνωμάτευση και η συνταγή θα φυλάσσονται για δύο χρόνια στα φαρμακεία προκειμένου να είναι διαθέσιμες ανά πάσα στιγμή για έλεγχο.

Πάντως, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξέδωσε νέες οδηγίες για το “Ταμιφλού” μετά από μελέτη Βρετανών επιστημόνων που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα και υποστηρίζει ότι η χορήγησή του στα παιδιά δεν πρέπει να γίνεται σε τακτική βάση, αφού οι βλαβερές παρενέργειές του μπορεί να υπερβαίνουν τα όποια οφέλη του φαρμάκου. Έτσι, ο ΠΟΥ διευκρινίζει ότι τα αντιϊκά πρέπει να λαμβάνονται μόνο από βαριά άρρωστα άτομα – ενηλίκους ή παιδιά – που διατρέχουν κίνδυνο να εμφανίσουν επιπλοκές. Αντίθετα, όπως αναφέρει, “δεν πρέπει να χορηγούνται σε άτομα με καλή υγεία που εμφανίζουν ήπια συμπτώματα της γρίπης”.

Περιμένοντας το εμβόλιο

Με το φθινόπωρο προ των πυλών, εντείνονται οι προσπάθειες να είναι έτοιμο εγκαίρως το εμβόλιο κατά του ιού της νέας γρίπης. Ήδη, σε οκτώ πολιτείες των ΗΠΑ, περίπου 3.000 εθελοντές συμμετέχουν στις κλινικές δοκιμές, από τις οποίες θα κριθεί εάν θα χρειαστούν μία ή δύο δόσεις για την επίτευξη της ανοσίας. Όπως έχει ανακοινώσει ο ΠΟΥ, οι πρώτες εγκρίσεις ενδέχεται να δοθούν και μέσα στον Σεπτέμβριο.

Στη χώρα μας, σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα εμβολιασμού, ο Δημ. Αβραμόπουλος επανέλαβε στην τελευταία του συνάντηση με τους δημοσιογράφους ότι προτεραιότητα θα δοθεί στα άτομα που ανήκουν στις λεγόμενες “ευπαθείς ομάδες”, αλλά και σε όσους υπηρετούν σε κρίσιμες δομές για τη λειτουργία του κράτους. Τέτοιες περιπτώσεις είναι οι επαγγελματίες υγείας, το προσωπικό στις ένοπλες δυνάμεις, στα σώματα ασφαλείας, στον δικαστικό χώρο, στις υπηρεσίες καθαριότητας των ΟΤΑ, στις ΔΕΚΟ και σε μεγάλες επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα.

Όπως προβλέπεται, θα στηθούν κέντρα εμβολιασμού στα σχολεία τα οποία θα προχωρούν σε μαζικούς εμβολιασμούς πληθυσμού κάθε Παρασκευή απόγευμα και τα Σαββατοκύριακα. Σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη θα υπάρξουν 140-150 κέντρα εμβολιασμών και ειδικά στον δήμο Αθηναίων 27.

Υπενθυμίζεται ότι, όπως έχει αποφασιστεί από την κυβέρνηση, θα εμβολιαστεί το σύνολο του πληθυσμού της χώρας. Ωστόσο, οι εμβολιασμοί θα ξεκινήσουν όταν το σκεύασμα λάβει την έγκριση των αρμόδιων αρχών και της Ε.Ε.

Πάντως, ζήτημα υπάρχει με τις διαθέσιμες κλίνες εντατικής θεραπείας, που θα χρειαστούν για τα σοβαρά κρούσματα. Ο Δ. Αβραμόπουλος επιχείρησε να φανεί καθησυχαστικός, λέγοντας και πάλι ότι θα προσληφθεί με συνοπτικές διαδικασίες το απαραίτητο προσωπικό προκειμένου να λειτουργήσουν άμεσα 50-60 τέτοιες κλίνες εντατικής θεραπείας. Όπως ανέφερε δε, αν κριθεί απαραίτητο θα τεθούν στη διάθεση της πολιτείας και όλες οι κλίνες εντατικής θεραπείας του ιδιωτικού τομέα.

Σημάδια υποχώρησης της γρίπης στο νότιο ημισφαίριο

Και ενώ οι χώρες του βορείου ημισφαιρίου προετοιμάζονται για έναν δύσκολο χειμώνα, στο νότιο ημισφαίριο – όπως ανακοίνωσε ο ΠΟΥ – η επιδημία αρχίζει να υποχωρεί. Μεταξύ των χωρών, στις οποίες ο ιός εξασθενεί, είναι η Αργεντινή, η Χιλή, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία.

Αντίθετα, έξαρση της νόσου αντιμετωπίζουν ασιατικές χώρες, όπως η Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ και η Ινδία. Στην τελευταία μάλιστα, όπου έχουν ήδη καταγραφεί τουλάχιστον οκτώ θάνατοι, έκλεισαν για μία εβδομάδα όλα τα σχολεία και τα κολέγια της περιοχής του Μουμπάι (πρώην Βομβάη), της οικονομικής πρωτεύουσας της χώρας.

Συνολικά η γρίπη τύπου Α έχει στοιχίσει τη ζωή, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΠΟΥ, σε 1.462 ανθρώπους από τα 177.457 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε 170 χώρες. Οι χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό νεκρών είναι οι ΗΠΑ, η Βραζιλία, το Μεξικό.

(ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ)
Η διαδικασία παρασκευής των εμβολίων κατά της νέας γρίπης Α (Η1Ν1) βρίσκεται εντός των χρονοδιαγραμμάτων και οι πρώτες εγκρίσεις για χρήση του παρασκευάσματος είναι πιθανό να δοθούν τον Σεπτέμβριο, ανακοίνωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Εν τω μεταξύ, μεγάλη ελβετική φαρμακοβιομηχανία ήδη ξεκίνησε τις δοκιμές πανδημικού εμβολίου σε ανθρώπους σε Βρετανία, Γερμανία και ΗΠΑ, ενώ προς αυτή την κατεύθυνση κινούνται άλλες δύο μεγάλες εταιρείες.

«Τα πρώτα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών αναμένονται στις αρχές του επόμενου μήνα και αυτές οι δοκιμές θα δείξουν εάν θα χρειαστούν μία ή δύο δόσεις για να επιτυγχάνεται ανοσία», δήλωσε η Μαρί Κίνι, διευθύντρια του Τμήματος Εμβολίου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Ο ΠΟΥ διαβεβαίωσε ότι η διαδικασία διανομής των εμβολίων, που βρίσκονται στο στάδιο της παρασκευής, δεν πρόκειται να επισπευσθεί εις βάρος της ποιότητας του παρασκευάσματος. Θέλοντας να καθησυχάσει το κοινό, ύστερα από σχετικούς φόβους που εκφράστηκαν από τα διεθνή ΜΜΕ, η Κίνι υπογράμμισε ότι οι διαδικασίες ώστε να δοθεί άδεια για το εμβόλιο είναι αυστηρές και δεν διακυβεύεται η ασφάλεια και η ποιότητα των ελέγχων.

Πάντως, στην επίσημη ανακοίνωση του ΠΟΥ υπογραμμίζεται ότι, λόγω των χρονικών περιορισμών, όταν θα διανεμηθούν τα πρώτα εμβόλια κατά της νέας γρίπης, τα κλινικά δεδομένα θα είναι περιορισμένα. Γι’ αυτό τον λόγο ο οργανισμός ζητά από όλες τις χώρες που θα διαθέσουν το εμβόλιο να ασκούν εποπτεία όσον αφορά την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του παρασκευάσματος όταν θα ξεκινήσουν οι εμβολιασμοί.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τις τελευταίες έξι μέρες κατεγράφησαν 338 θάνατοι. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), συνολικά οι θάνατοι εξαιτίας της νέας γρίπης έχουν ανέλθει σε 1.154 παγκοσμίως.

Μεγάλη αύξηση παρουσιάζει ο αριθμός των θυμάτων στην Αργεντινή, καθώς μέσα σε διάστημα 15 ημερών διπλασιάστηκε και έφτασε από 165 σε 337. Μεγαλύτερος αριθμός θυμάτων καταγράφεται μόνο στις ΗΠΑ (353).
ΙΩ.Ν. (Πηγές: ΑΠΕ, Ασ. Πρες)

Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ

Καταναλώνουν συχνά αλκοόλ, δεν χορταίνουν ύπνο, στον ελεύθερο χρόνο τους προτιμούν τους υπολογιστές από την τηλεόραση, προτιμούν να συζητήσουν τα προσωπικά τους προβλήματα με τη μητέρα τους παρά με τον πατέρα τους, τρώνε κυρίως στο σπίτι, ενώ στην πλειονότητά τους δηλώνουν ότι δεν καπνίζουν.
Τα παραπάνω προκύπτουν μεταξύ άλλων για τις καθημερινές συνήθειες των μαθητών Γυμνασίων και Λυκείων της χώρας, από επιδημιολογική έρευνα που διεξήγαγε στην ελληνική περιφέρεια η Νευρολογική Κλινική του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Τρίπολης (11.003 μαθητές, από 52 Γυμνάσια και Λύκεια και από 17 νομούς της χώρας).

Οπως εξηγεί ο υπεύθυνος της έρευνας Κώστας Παπαδόπουλος, διευθυντής της Κλινικής, «μέσα από ένα δομημένο ερωτηματολόγιο διερευνήθηκαν κυρίως θέματα διατροφικών συνηθειών, συνηθειών ύπνου, διαχείρισης του ελεύθερου χρόνου, σχέσεις μαθητών με γονείς, αλλά και το κάπνισμα».

Μεταξύ των συμπερασμάτων είναι ότι η διατροφή στο σπίτι αποτελεί κανόνα για την πλειονότητα των μαθητών, μεγάλο ποσοστό μαθητών παραπονιέται ότι δεν χορταίνει ύπνο και νυστάζει στη διάρκεια της ημέρας, ενώ αν και ο ελεύθερος χρόνος των μαθητών είναι λίγος, πολλοί ασχολούνται με τον αθλητισμό ή με άλλες εξωσχολικές δραστηριότητες.

Διατροφικές συνήθειες

Το μεγαλύτερο ποσοστό των μαθητών ξεκινά την ημέρα του με πρωινό, είτε καθημερινά (36-45%) είτε περιστασιακά (34-39%). Ενα ποσοστό 15-20% δεν παίρνει ποτέ πρωινό. Το πρωινό ετοιμάζεται στο σπίτι για τους περισσότερους (63-74%). Οσον αφορά τον αριθμό των γευμάτων, περίπου οι μισοί μαθητές (41-44%) γευματίζουν 3 φορές την ημέρα, ένα ποσοστό 17-20% απολαμβάνει 4 γεύματα, ενώ το 22-27% αρκείται σε 2 γεύματα.

Η κατανάλωση αλκοόλ αναφέρεται από τη γυμνασιακή ηλικία και καταγράφονται ποσοστά 29% για τους μαθητές και 22% για τις μαθήτριες. Τα ποσοστά αυτά αυξάνονται σε 59% για τους μαθητές Λυκείου, αλλά και για τις μαθήτριες προσεγγίζουν το 46%.

Συνήθειες ύπνου

Από τους μαθητές και τις μαθήτριες τόσο του Γυμνασίου όσο και του Λυκείου, ένας στους τρεις (30%) έχουν σταθερή ώρα που πηγαίνουν για ύπνο. Οι περισσότεροι από τους μισούς δεν δυσκολεύονται να κοιμηθούν, ενώ από τους υπόλοιπους ένα ποσοστό 20% ταλαιπωρείται συχνά ή πάντα προκειμένου να κοιμηθεί.

Σε ένα ποσοστό μεγαλύτερο του 50%, οι μικρότερες ηλικίες των μαθητών θεωρούν ικανοποιητικές τις ώρες που κοιμούνται, ενώ από τους μαθητές του Λυκείου η διάρκεια του ύπνου τους κρίνεται ανεπαρκής ή μάλλον ανεπαρκής (53-55%).

Μικρά πάντως είναι τα ποσοστά των μαθητών (13-18%) όλων των ηλικιών που κοιμούνται πάντα κάποιες ώρες κατά τη διάρκεια της ημέρας, αλλά στα ίδια επίπεδα κυμαίνονται επίσης τα ποσοστά αυτών (14-15%) που δεν κοιμούνται ποτέ την ημέρα. Από τους υπόλοιπους ποσοστό 52-57% κοιμούνται μερικές φορές τις ώρες της ημέρας.

Ελεύθερος χρόνος

Οι περισσότεροι μαθητές (62-67%), τόσο στις τάξεις του Γυμνασίου όσο και του Λυκείου, παραπονούνται ότι έχουν λίγο ελεύθερο χρόνο, ενώ τα ποσοστά αυτών που απαντούν ότι έχουν στη διάθεσή τους πολύ χρόνο κυμαίνονται από 16-24%.

Δραστηριότητες εκτός σχολείου έχει το 75-79% του συνόλου. Για τη σχέση τους με τον αθλητισμό, από τα αποτελέσματα προκύπτει ότι οι μαθητές Γυμνασίου ασχολούνται καθημερινά σε ποσοστό 47% και 1-2 φορές την εβδομάδα 40%. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τις μαθήτριες είναι 25% και 51%. Στο Λύκειο τα ποσοστά καθημερινής άθλησης μειώνονται σε 32% για τους μαθητές και σε 14% για τις μαθήτριες. Σημαντικό όμως ποσοστό καταγράφεται για μαθητές (47%) και για μαθήτριες (41%) που αθλούνται 1-2 φορές την εβδομάδα.

Γενικότερα στη διαχείριση του ελεύθερου χρόνου οι μαθητές καταναλώνουν περισσότερο χρόνο στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές (26-27%) και λιγότερο στην τηλεόραση (15-16%), ενώ οι μαθήτριες αντίθετα συνηθίζουν να παρακολουθούν τηλεόραση (23-27%) και να κάθονται λιγότερο απέναντι στον ηλεκτρονικό υπολογιστή (14-15%).

Σχέσεις με τους γονείς

Στο ερώτημα, πόσες ώρες την ημέρα περνούν με τους γονείς τους, ποσοστό 50% και πλέον από τους μαθητές και τις μαθήτριες Γυμνασίου απαντούν 4-5 ή περισσότερες ώρες. Τα ποσοστά αυτά μειώνονται στις ηλικίες του Λυκείου, 38% για τους μαθητές και 40% για τις μαθήτριες. Ενα ποσοστό της τάξης 6-9% όλων των μαθητών δεν βρίσκονται μαζί με τους γονείς τους ούτε για μία ώρα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι σχέσεις των γονιών με τα παιδιά. Από τη μελέτη προέκυψε ότι τα προσωπικά τους προβλήματα δεν τα συζητούν με κανέναν από τους γονείς τους σε ποσοστό που κυμαίνεται από 31-41%. Στη μητέρα καταφεύγουν για να εκθέσουν το πρόβλημά τους οι μαθητές σε ποσοστό 20-22%, ενώ το ποσοστό των μαθητριών είναι διπλάσιο (47%). Αντίθετα, λιγότεροι είναι οι μαθητές (11-13%) και οι μαθήτριες (6%) που συζητούν με τον πατέρα.

Ανάλογα στοιχεία προκύπτουν για τα προβλήματα του σχολείου. Και εδώ ένα ποσοστό 20-30% των μαθητών και 18% των μαθητριών δεν συζητούν με κανέναν. Η μητέρα εξακολουθεί να είναι δέκτης των προβλημάτων αυτών σε μεγαλύτερο ποσοστό (27-31%) μαθητών και μαθητριών όλων των βαθμίδων σε σχέση με τον πατέρα (8-10%).Φαίνεται ότι η μητέρα διατηρεί καλύτερο δίαυλο επικοινωνίας με τα παιδιά της, έχει καλύτερη σχέση, γι’ αυτό και μοιράζεται πιο συχνά τόσο τα προσωπικά τους προβλήματα όσο και εκείνα του σχολείου γενικότερα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα ποσοστό 35% των μαθητών και 41-44% των μαθητριών ανέφεραν ότι συζητούν τα προβλήματα του σχολείου και με τους δύο γονείς.

Τέλος, ενδιαφέροντα είναι τα στοιχεία της έρευνας που αφορούν το κάπνισμα. Στη πλειονότητά τους οι μαθητές (83%) και οι μαθήτριες (84%) Γυμνασίου και αντίστοιχα (70%) και (75%) του Λυκείου δεν καπνίζουν. *